Öz-düzenlemeli öğrenme, öğrencinin öğrenme sürecini yalnızca öğretmen veya programın yönlendirmesine bırakmamasıdır. Öğrenci hedefini belirler, işe yarayan yöntemi seçer, ilerlemesini izler ve sonuçtan sonra planını değiştirir. Bu beceri, “daha çok saat çalışmak” ile aynı şey değildir; çalışmayı amaçlı ve ölçülebilir hâle getirir.
Öz-düzenlemeli öğrenmenin döngüsü
Barry Zimmerman'ın çerçevesinde süreç üç evrede ele alınır: işe başlamadan önceki öngörü, çalışma sırasındaki performans kontrolü ve çalışma sonrasındaki öz-yansıtma. Döngü tekrarlandıkça öğrenci kendisi için hangi koşulların işe yaradığını görür.
1. Öngörü: somut hedef ve yöntem
“Matematiğe çalışacağım” hedef değildir. “Bu hafta fonksiyonlarda 40 soru çözeceğim; yanlışları iki gün sonra yeniden deneyeceğim” takip edilebilir hedeftir. Hedef; konu, çıktı, süre ve kontrol anı içermelidir.
Haftalık planı ders saatleriyle değil, tamamlanabilir çıktılarla yaz: konu özeti, soru seti, yanlış defteri kontrolü ve deneme incelemesi.
2. Performans: çalışırken izleme
Çalışma sırasında tek soru “kaç saat oldu?” olmamalı. “Bu soruda hangi kavramı kaçırdım?”, “aynı hata tekrar ediyor mu?” ve “seçtiğim kaynak seviyesi uygun mu?” soruları daha işlevseldir. Zorlandığın konuyu kaydetmek, sonraki planı veriye dayandırır.
3. Öz-yansıtma: sonuçtan plan çıkarma
Deneme sonucu bir etiket değildir. Doğru, yanlış ve boşları konuya; ardından hata türüne ayır: bilgi eksiği, işlem hatası, süre yönetimi veya soru kökünü yanlış okuma. Sonraki haftanın planı bu ayrımdan çıkar.
YKS hazırlığında dört haftalık küçük uygulama
- Bir ders ve tek konu seç.
- Başlangıç düzeyini kısa bir soru setiyle gör.
- İki çalışma oturumundan sonra yanlışları sınıflandır.
- Hafta sonunda aynı kazanımdan yeni sorularla kontrol yap.
Bu yaklaşım, öğrencinin kendi öğrenmesi hakkında karar vermesini sağlar. Eğitim koçluğu sürecinde planın öğrencinin gerçek verisine göre gözden geçirilmesi, bu döngünün düzenli uygulanmasına yardımcı olabilir.
