ATIŞLAR
Atışlar, fizikte hareket konusunun önemli bir alt başlığı olup, nesnelerin belirli bir başlangıç hızıyla atıldıktan sonra yer çekimi etkisi altındaki hareketlerini inceler. Günlük hayatta birçok örneğini gördüğümüz bu hareket türü, basketbol topunun potaya atılması, futbol topunun kaleye vuruluşu, su fıskiyelerinin yayılımı ve hatta roketlerin fırlatılması gibi olaylarda karşımıza çıkar.
Temel Kavramlar
Atış: Bir cismin belirli bir başlangıç hızıyla fırlatıldıktan sonra sadece yer çekimi etkisi altında hareket etmesidir.
Yer çekimi ivmesi (g): Dünya yüzeyinde yaklaşık 9,8 m/s² değerindedir ve atış problemlerinde sabit kabul edilir.
Menzil: Atılan cismin yatay düzlemde aldığı toplam mesafedir.
Maksimum yükseklik: Cismin ulaştığı en yüksek noktadır.
Uçuş süresi: Cismin havada kaldığı toplam süredir.
Atış Türleri
Atışlar, başlangıç hızının yönüne göre üç temel kategoriye ayrılır:
- Düşey Atış: Cismin sadece düşey doğrultuda (yukarı veya aşağı) atılmasıdır.
- Yatay Atış: Cismin yatay bir başlangıç hızıyla belirli bir yükseklikten atılmasıdır.
- Eğik Atış: Cismin hem yatay hem de düşey bileşeni olan bir başlangıç hızıyla atılmasıdır.
1. Düşey Atış
Düşey atışta cisim, sadece yukarıya veya aşağıya doğru bir başlangıç hızıyla fırlatılır. Bu hareket, tek boyutlu bir harekettir ve sadece düşey eksende gerçekleşir. Düşey atış kendi içinde ikiye ayrılır:
- Düşey Yukarı Atış: Cisim yukarı doğru fırlatılır, yükselir, durur ve sonra düşmeye başlar.
- Düşey Aşağı Atış: Cisim aşağı doğru bir başlangıç hızıyla fırlatılır ve yer çekimi ivmesiyle hızlanarak düşer.
Düşey Atış Formülleri
Düşey yukarı atış için:
- Anlık hız: v = v0 - g·t
- Anlık yükseklik: h = v0·t - (1/2)·g·t²
- Maksimum yükseklik: hmax = v0²/(2·g)
- Çıkış süresi: tçıkış = v0/g
- Toplam uçuş süresi: ttoplam = 2·v0/g
Düşey aşağı atış için:
- Anlık hız: v = v0 + g·t
- Anlık yükseklik: h = h0 - v0·t - (1/2)·g·t²
2. Yatay Atış
Yatay atışta cisim, belirli bir yükseklikten yatay bir başlangıç hızıyla fırlatılır. Bu hareket iki boyutludur: yatay hareket sabit hızla, düşey hareket ise ivmeli olarak gerçekleşir. Yatay atışta cisim parabolik bir yörünge izler.
Yatay atışta, cismin yatay hızı sabit kalır (vx = v0), düşey hızı ise zamanla değişir (vy = g·t).
Yatay Atış Formülleri
- Yatay konum: x = v0·t
- Düşey konum: y = h0 - (1/2)·g·t²
- Yatay hız: vx = v0 (sabit)
- Düşey hız: vy = g·t
- Yere çarpma süresi: t = √(2·h0/g)
- Menzil: R = v0·√(2·h0/g)
3. Eğik Atış
Eğik atışta cisim, yatayla belirli bir açı yapacak şekilde bir başlangıç hızıyla fırlatılır. Bu hareket de iki boyutludur ve cisim parabolik bir yörünge izler. Eğik atış, hem yatay hem de düşey bileşenleri olan bir harekettir.
Devamını okumak için üye ol!
Ücretsiz kayıt olarak tüm konu anlatımlarına eriş.