MÖ 6.YY - MS 2.YY FELSEFESİ
Bu dönem, felsefenin doğuşundan Roma İmparatorluğu'nun yükselişine kadar geçen süreyi kapsar ve felsefe tarihinin en temel ve etkili dönemlerinden biridir. Bu zaman diliminde ortaya çıkan düşünce akımları, kavramlar ve filozoflar, günümüz felsefesinin temellerini oluşturmuştur.
1. İlk Çağ Felsefesi (MÖ 6.YY - MS 2.YY)
İlk Çağ felsefesi, mitolojik düşünceden akılcı düşünceye geçişin yaşandığı dönemdir. Bu dönem, insanların doğa olaylarını tanrılar yerine akıl ve gözlem yoluyla açıklamaya başladığı bir dönüm noktasıdır. İlk Çağ felsefesi genellikle şu alt dönemlere ayrılır:
- Doğa Felsefesi Dönemi (MÖ 6-5. yy)
- Sofistler ve Sokrates Dönemi (MÖ 5-4. yy)
- Sistematik Dönem (MÖ 4-3. yy)
- Helenistik-Roma Dönemi (MÖ 3. yy - MS 2. yy)
Doğa Felsefesi Dönemi (MÖ 6-5. yy)
Felsefe, Batı'da ilk olarak Anadolu'nun İyonya bölgesinde (bugünkü İzmir ve çevresi) ortaya çıkmıştır. Bu dönemin filozofları, arkhe (ilk madde/ilk neden) arayışı içinde olmuşlardır. Doğadaki olayları mitolojik açıklamalar yerine, doğal nedenlerle açıklamaya çalışmışlardır.
Önemli Filozoflar ve Görüşleri:
- Thales (MÖ 624-546): "Her şeyin arkhe'si sudur." İlk filozof kabul edilir.
- Anaximandros (MÖ 610-546): "Arkhe, aperion'dur (sınırsız, belirsiz)."
- Anaximenes (MÖ 585-525): "Arkhe, havadır."
- Herakleitos (MÖ 540-480): "Her şey akar (Panta rhei)." Arkhe ateştir. Değişim esastır.
- Parmenides (MÖ 540-480): "Varlık vardır, yokluk yoktur." Değişim bir yanılsamadır.
- Pythagoras (MÖ 570-495): "Her şey sayıdır." Matematik ve müzik arasında bağlantı kurmuştur.
- Empedokles (MÖ 490-430): "Dört element: Toprak, su, hava, ateş."
- Demokritos (MÖ 460-370): "Atomculuk" - Madde bölünemez en küçük parçalardan (atomlardan) oluşur.
Sofistler ve Sokrates Dönemi (MÖ 5-4. yy)
Bu dönemde felsefenin odağı doğadan insana kayar. Sofistler, bilginin göreceli olduğunu savunurken, Sokrates evrensel doğruların varlığını savunmuştur.
Sofistler:
Protagoras (MÖ 490-420): "İnsan her şeyin ölçüsüdür." Bilginin göreceli olduğunu savunur.
Gorgias (MÖ 483-376): "Hiçbir şey yoktur, olsa bile bilinemez, bilinse bile başkalarına aktarılamaz."
Sokrates (MÖ 469-399):
"Bildiğim tek şey, hiçbir şey bilmediğimdir." Sorgulayıcı yöntemiyle (Sokratik metod/diyalektik) etik ve erdem üzerine odaklanmıştır. Kendini tanımanın önemini vurgulamıştır.
Sistematik Dönem (MÖ 4-3. yy)
Bu dönem, Platon ve Aristoteles'in felsefenin neredeyse tüm alanlarında sistematik düşünce geliştirdikleri dönemdir.
Platon (MÖ 427-347):
- İdealar Teorisi: Gerçek dünya, idealar dünyasıdır. Gördüğümüz dünya, ideaların eksik kopyalarıdır.
- Mağara Alegorisi: İnsanların gerçekliği nasıl algıladığını açıklar.
- Devlet Teorisi: İdeal devleti filozof-kralların yönetmesi gerektiğini savunur.
- Ruh Anlayışı: Ruh, akıl (logos), irade (thymos) ve arzu (eros) olmak üzere üç kısımdan oluşur.
Aristoteles (MÖ 384-322):
Devamını okumak için üye ol!
Ücretsiz kayıt olarak tüm konu anlatımlarına eriş.