MÖ 15.YY - MS 17.YY FELSEFESİ
Bu geniş zaman dilimi, felsefe tarihinin en önemli dönüşümlerini içerir. İnsanlık düşüncesinin temellerinin atıldığı, sorgulamanın ve eleştirel düşüncenin geliştiği bu dönem, Antik Yunan'dan başlayıp Rönesans ve Aydınlanma'ya uzanan zengin bir felsefi serüvendir.
1. Antik Yunan Felsefesi (MÖ 6. yy - MÖ 4. yy)
Felsefenin doğduğu topraklar olarak kabul edilen Antik Yunan'da düşünce, mitolojiden rasyonel açıklamalara doğru evrilmiştir. Bu dönem, "varlığın özü nedir?" sorusuyla başlayan ve doğa filozoflarıyla temelleri atılan sistematik düşüncenin başlangıcıdır.
Doğa Filozofları (Presokratikler)
Thales (MÖ 624-546): "Arkhe" (ilk ilke) olarak suyu kabul eder. "Her şeyin temelinde su vardır" der.
Anaximenes (MÖ 585-525): Arkhe olarak havayı kabul eder.
Herakleitos (MÖ 535-475): "Değişmeyen tek şey değişimin kendisidir" der. Arkhe olarak ateşi kabul eder.
Demokritos (MÖ 460-370): Atomcu görüşün kurucusudur. Evreni atomların birleşip ayrılmasıyla açıklar.
Sofistler
İlk kez felsefi tartışmaları doğadan insana yönelten düşünürlerdir. "İnsan her şeyin ölçüsüdür" diyen Protagoras, göreceli bilgi anlayışını savunur.
Sokrates (MÖ 469-399)
Felsefeyi ahlak alanına taşımıştır. "Kendini bil" sözüyle tanınır. Sokratik yöntem (diyalektik) ile karşısındakine sorular sorarak doğruyu bulmaya çalışır. Bilginin erdemle eşdeğer olduğunu savunur.
Platon (MÖ 427-347)
İdealar teorisini ortaya koymuştur. Gerçek bilginin ideaların bilgisi olduğunu, duyularla algılanan dünyanın ise ideaların yansıması olduğunu savunur. Akademi'yi kurmuştur. En önemli eseri Devlet'tir.
Aristoteles (MÖ 384-322)
Platon'un öğrencisidir. Mantık biliminin kurucusudur. Kategoriler ve form-madde teorisini geliştirmiştir. Bilimsel ve sistematik düşüncenin öncüsüdür. Lykeion'u kurmuştur.
2. Helenistik ve Roma Dönemi (MÖ 4. yy - MS 4. yy)
Büyük İskender'in fetihleriyle birlikte Yunan felsefesi daha geniş coğrafyalara yayılmış, farklı kültürlerle etkileşime girmiştir. Bu dönemde daha çok pratik yaşama ve bireyin mutluluğuna odaklanan felsefi akımlar ortaya çıkmıştır.
Epikurosçuluk
Epikuros (MÖ 341-270) tarafından kurulmuştur. Mutluluğun acıdan kaçınma ve hazzı ölçülü yaşama dayandığını savunur. "Ataraksiya" (ruhsal dinginlik) idealini benimser.
Stoacılık
Zenon (MÖ 336-264) tarafından kurulmuştur. Doğaya uygun yaşamayı ve akla dayalı erdemli bir hayatı savunur. Marcus Aurelius, Seneca ve Epiktetos önemli Stoacı filozoflardır.
Septisizm (Kuşkuculuk)
Pyrrhon (MÖ 360-270) tarafından kurulmuştur. Kesin bilginin mümkün olmadığını, bu nedenle yargıyı askıya almanın (epokhe) gerektiğini savunur.
3. Orta Çağ Felsefesi (MS 5. yy - MS 15. yy)
Hıristiyanlığın yükselişiyle birlikte felsefe, dini açıklamak ve temellendirmek amacıyla kullanılmaya başlanmıştır. Bu dönem, inanç ve akıl arasındaki ilişkinin sorgulandığı bir dönemdir.
Patristik Dönem (MS 2. yy - MS 8. yy)
Kilise babaları olarak bilinen düşünürlerin dönemidir. Augustinus (354-430) en önemli temsilcisidir. Platoncu düşünceyi Hıristiyanlıkla birleştirmiştir.
Skolastik Dönem (MS 9. yy - MS 15. yy)
Devamını okumak için üye ol!
Ücretsiz kayıt olarak tüm konu anlatımlarına eriş.