MÖ 18.YY - MS 19.YY FELSEFESİ
1. Modern Felsefenin Doğuşu ve Gelişimi
İnsanlık tarihi boyunca düşünce sistemleri sürekli bir evrim geçirmiştir. MÖ 18. yüzyıldan MS 19. yüzyıla kadar olan dönem, felsefe tarihinin en zengin ve dönüştürücü dönemlerinden biridir. Bu süreçte, Antik Yunan'dan başlayarak Orta Çağ felsefesine, oradan da modern felsefeye uzanan geniş bir düşünce yelpazesi bulunmaktadır.
Antik Yunan Felsefesi (MÖ 6. yüzyıl - MS 3. yüzyıl)
Batı felsefesinin temelleri Antik Yunan'da atılmıştır. Bu dönemin önemli düşünürleri arasında Sokrates, Platon ve Aristoteles bulunur. Sokrates'in "Kendini bil" öğretisi, Platon'un idealar teorisi ve Aristoteles'in mantık, metafizik ve etik üzerine çalışmaları, günümüz felsefesine temel oluşturmuştur.
- Sokrates (MÖ 469-399): Diyalektik yöntemi ile bilginin doğasını sorgulamıştır.
- Platon (MÖ 427-347): İdealar dünyası ve görünüşler dünyası ayrımını yapmıştır.
- Aristoteles (MÖ 384-322): Mantık biliminin kurucusu, varlık ve nedensellik üzerine çalışmıştır.
Orta Çağ Felsefesi (MS 5. yüzyıl - 15. yüzyıl)
Bu dönemde felsefe, dini düşünce ile iç içe geçmiştir. Skolastik felsefe olarak adlandırılan bu dönemde, Antik Yunan felsefesi ile dini öğretiler uzlaştırılmaya çalışılmıştır.
- Augustinus (MS 354-430): İnanç ve akıl arasındaki ilişkiyi incelemiştir.
- Thomas Aquinas (1225-1274): Aristoteles felsefesini Hristiyanlık ile uzlaştırmaya çalışmıştır.
Rönesans Felsefesi (15. yüzyıl - 16. yüzyıl)
Rönesans ile birlikte insan ve doğa yeniden keşfedilmiş, hümanizm akımı gelişmiştir. Bu dönemde bilim ve felsefe yeniden canlanmıştır.
- Erasmus (1466-1536): Hümanist düşüncenin öncüsü olmuştur.
- Giordano Bruno (1548-1600): Evrenin sonsuzluğu fikrini savunmuştur.
Modern Felsefe (17. yüzyıl - 19. yüzyıl)
Modern felsefe, bilginin kaynağı sorusuna verilen cevaplar etrafında şekillenmiştir. Bu dönemde iki temel akım ortaya çıkmıştır: Rasyonalizm ve Empirizm.
Rasyonalizm
Bilginin kaynağının akıl olduğunu savunur. Temel temsilcileri:
- René Descartes (1596-1650): "Düşünüyorum, öyleyse varım" sözüyle bilinen, modern felsefenin kurucusu kabul edilir.
- Baruch Spinoza (1632-1677): Tanrı ve doğayı bir gören panteist bir anlayış geliştirmiştir.
- Gottfried Wilhelm Leibniz (1646-1716): Monadlar teorisiyle evrenin temel yapıtaşlarını açıklamaya çalışmıştır.
Empirizm
Bilginin kaynağının deneyim olduğunu savunur. Temel temsilcileri:
- John Locke (1632-1704): İnsan zihninin doğuştan boş bir levha (tabula rasa) olduğunu savunmuştur.
- George Berkeley (1685-1753): "Var olmak algılanmaktır" diyerek idealizmin temellerini atmıştır.
- David Hume (1711-1776): Nedensellik ilkesini eleştirmiş, şüpheciliği geliştirmiştir.
Aydınlanma Felsefesi (18. yüzyıl)
Aydınlanma döneminde akıl ve bilim ön plana çıkmış, din ve gelenekler sorgulanmıştır. "Aklını kullanma cesaretini göster!" sloganıyla özetlenebilir.
- Voltaire (1694-1778): Kilise ve devlet otoritesini eleştirmiştir.
- Jean-Jacques Rousseau (1712-1778): Toplum sözleşmesi teorisini geliştirmiştir.
- Immanuel Kant (1724-1804): Rasyonalizm ve empirizmi sentezlemiş, transandantal felsefeyi kurmuştur.
19. Yüzyıl Felsefesi
19. yüzyılda çeşitli felsefi akımlar ortaya çıkmıştır:
Devamını okumak için üye ol!
Ücretsiz kayıt olarak tüm konu anlatımlarına eriş.