CÜMLE TÜRLERİ
Cümle Nedir?
Cümle, bir duyguyu, düşünceyi, durumu, olayı, isteği tam olarak anlatan söz veya söz dizisidir. Türkçede cümleler, yapılarına, kuruluşlarına, anlamlarına ve yüklemlerine göre çeşitli türlere ayrılır.
1. Yapılarına Göre Cümleler
Cümleler yapılarına göre basit, birleşik, sıralı ve bağlı olmak üzere dört gruba ayrılır.
Basit Cümle
Tek bir yargı bildiren, tek bir çekimli fiil veya ek fiil almış isim soylu sözcükten oluşan cümlelerdir.
Örnek: Yarın okula gideceğim.
Birleşik Cümle
İçinde en az bir yan cümle bulunan cümlelerdir. Birleşik cümleler şu şekilde sınıflandırılır:
- Şartlı Birleşik Cümle: Yan cümlesi şart kipiyle (-sa, -se) kurulan cümlelerdir.
Örnek: Hava güzel olursa pikniğe gideriz. - İç İçe Birleşik Cümle: Bir cümlenin içinde başka bir cümlenin yer aldığı yapılardır.
Örnek: Babam "Bu akşam erken gel." dedi. - Ki'li Birleşik Cümle: "Ki" bağlacı ile bağlanan iki cümleden oluşur.
Örnek: Öyle yorgundum ki hemen uyudum.
Sıralı Cümle
Birden fazla yargının virgül veya noktalı virgülle ayrıldığı cümlelerdir.
Örnek: Sabah erkenden kalktı, kahvaltısını yaptı, işe gitti.
Bağlı Cümle
Birden fazla yargının bağlaçlarla birbirine bağlandığı cümlelerdir.
Örnek: Hem çalışıyor hem de okuyor.
2. Yüklemin Türüne Göre Cümleler
Cümleler yüklemin türüne göre isim cümlesi ve fiil cümlesi olmak üzere ikiye ayrılır.
İsim Cümlesi
Yüklemi isim ya da isim soylu bir sözcük olan cümlelerdir. İsim cümlelerinde yüklem, ek fiil (idi, imiş, ise, dir) alarak çekimlenir.
Örnek: Ankara, Türkiye'nin başkentidir.
Fiil Cümlesi
Yüklemi çekimli bir fiil olan cümlelerdir.
Örnek: Yarın İstanbul'a gideceğiz.
3. Yüklemin Yerine Göre Cümleler
Cümleler yüklemin yerine göre kurallı (düz) cümle ve devrik cümle olmak üzere ikiye ayrılır.
Kurallı (Düz) Cümle
Yüklemi sonda bulunan cümlelerdir. Türkçenin temel cümle yapısıdır.
Örnek: Ben yarın sinemaya gideceğim.
Devrik Cümle
Yüklemi sonda bulunmayan cümlelerdir. Genellikle konuşma dilinde, şiirde ve edebi metinlerde kullanılır.
Örnek: Gideceğim ben yarın sinemaya.
4. Anlamlarına Göre Cümleler
Cümleler anlamlarına göre olumlu, olumsuz, soru ve ünlem cümlesi olarak dörde ayrılır.
Olumlu Cümle
Yargının gerçekleştiğini bildiren cümlelerdir.
Örnek: Bugün hava çok güzel.
Olumsuz Cümle
Devamını okumak için üye ol!
Ücretsiz kayıt olarak tüm konu anlatımlarına eriş.