Fiil Nedir?

Fiiller (eylemler), iş, oluş, hareket veya durum bildiren sözcüklerdir. Cümlenin temel ögesi olan yüklem genellikle bir fiilden oluşur. Fiiller, Türkçenin en zengin ve karmaşık sözcük türlerinden biridir.

Örneğin: koşmak, uyumak, gülmek, düşünmek, gitmek, beklemek, sevmek...

1. Fiillerin Yapı Bakımından Çeşitleri

1. Basit Fiiller: Herhangi bir yapım eki almamış, kök halindeki fiillerdir.
   Örnek: gel-, bak-, gül-, koş-, at-, tut-
2. Türemiş Fiiller: Bir isim veya fiil köküne yapım eki getirilerek oluşturulan fiillerdir.
   Örnek: göz-le-, baş-la-, su-la-, karar-la-, göz-et-
3. Birleşik Fiiller: Birden fazla sözcüğün birleşmesiyle oluşan fiillerdir.
   Örnek: hissedebilmek, vazgeçmek, yok olmak

2. Birleşik Fiillerin Çeşitleri

• Kurallı Birleşik Fiiller: Yardımcı fiillerle oluşturulur.
  • Etmek, olmak, eylemek, kılmak, buyurmak yardımcı fiilleriyle: yardım etmek, hasta olmak, dans etmek
  • İdi, ise, imiş ek fiilleriyle: gelmiş idi, güzel imiş, çalışkan ise
• Anlamca Kaynaşmış Birleşik Fiiller: İki sözcüğün anlamca kaynaşmasıyla oluşur.
  • Örnek: ileri sürmek, göz atmak, baş vurmak, el vermek
• Yeterlilik Fiili: Bir fiile -ebil/-abil eki getirilerek yapılır.
  • Örnek: gelebilmek, yazabilmek, koşabilmek
• Tezlik Fiili: Bir fiile -iver eki getirilerek yapılır.
  • Örnek: gidivermek, yapıvermek, söyleyivermek
• Yaklaşma Fiili: Bir fiile -eyaz eki getirilerek yapılır.
  • Örnek: düşeyazmak, öleyazmak, gideyazmak
• Süreklilik Fiili: Bir fiilin -e/-a zarf-fiil ekiyle durmak, kalmak, gelmek fiillerinin birleşmesiyle oluşur.
  • Örnek: bakakalmak, düşünedürmak, söyleyedurmak

3. Fiil Çekimleri

Fiiller, kip ve kişi eklerini alarak çekimlenirler. Türkçede fiil çekimleri iki ana başlık altında incelenir:

a) Kip (Tarz)

Fiillerin bildirdikleri işin, oluşun, hareketin ne şekilde, hangi şart altında veya ne zaman yapıldığını gösteren gramer kategorisidir.

Haber (Bildirme) Kipleri	Dilek (Tasarlama) Kipleri
Görülen Geçmiş Zaman (-di'li geçmiş) Duyulan Geçmiş Zaman (-miş'li geçmiş) Şimdiki Zaman Gelecek Zaman Geniş Zaman	İstek Kipi Dilek-Şart Kipi Gereklilik Kipi Emir Kipi