EĞİTİM KOÇU
Merve Gülerce

MAARİF MODELİ2026-2027

Mantık Dersi Konuları

Mantık seçmeli bir derstir ve sınıf düzeyi yoktur. Dört üniteden oluşur: mantığın doğası ve tarihi, Aristotelesçi mantık (terim, önerme, kıyas), sembolik mantık (eklemler, doğruluk tablosu, niceleme) ve mantık çeşitleriyle günlük hayattaki uygulamalar.

Ünite
4
Öğrenme çıktısı
17
Toplam ders saati
68
YKS'de (yılda)
AYT ≈3

Mantık Dersi Konuları ve öğrenme çıktıları

4 ünite, 17 öğrenme çıktısı. Çıktılar MEB'in programdaki resmî ifadesidir; altındaki süreç bileşenleri öğrencinin bu çıktıda neyi yapabilmesi gerektiğini adım adım söyler.

1. Ünite10 ders saati · 3 çıktı

Mantığın Doğası

Öğrencilerin mantığı formel bir bilim olarak sorgulayabilmeleri, mantığın tarihsel süreç içerisindeki gelişimini özetleyebilmeleri ve mantığın temel kavramsal çerçevesini yapılandırabilmeleri amaçlanmaktadır.

Öğrenme çıktıları

  1. MAN.1.1Mantığı formel bir bilim olarak sorgulayabilme

    Süreç bileşenleri
    • a) Mantığı formel bir bilim dalı olarak tanımlar.
    • b) Mantıklı olmanın koşulları ve mantık hakkında sorular sorar.
    • c) Mantıklı olmanın koşulları ve mantık hakkında bilgi toplar.
    • ç) Topladığı bilgilerin doğruluğunu değerlendirir.
    • d) Topladığı bilgiler üzerinde çıkarım yapar.

  2. MAN.1.2Mantığın tarihsel gelişim sürecini özetleyebilme

    Süreç bileşenleri
    • a) Mantığın tarihsel gelişimini ilgili olduğu alanlarla sebep-sonuç ilişkisi içerisinde çözümler.
    • b) Tarihsel dönemler dikkate alarak mantığın gelişimini sınıflandırır.
    • c) Mantığın tarihsel gelişimine etki eden unsurları sonuçları ile birlikte yorumlar.

  3. MAN.1.3Mantığın temel kavramsal çerçevesini yapılandırabilme

    Süreç bileşenleri
    • a) Tümce, önerme, yargı ve çıkarım kavramlarını inceleyerek aralarındaki mantıksal ilişkileri ortaya koyar.
    • b) Mantığın temel kavramsal çerçevesini bir bütün olarak ortaya koyar.

    Kapsam sınırı: Bu performans görevi olarak kabul edilir.

Anahtar kavramlar

formel · formelleştirme · informel mantık · mantık sistemleri · önerme · tümce · yargı

Kaynak: MEB öğretim programı

2. Ünite16 ders saati · 3 çıktı

Aristotelesçi Mantık

Öğrencilerin Aristotelesçi mantığa ilişkin terimleri özetleyebilmeleri, önerme ve önermeler arası ilişkileri çözümleyebilmeleri ve çıkarım çeşitlerini özetleyebilmeleri amaçlanmaktadır.

Öğrenme çıktıları

  1. MAN.2.1Aristotelesçi mantıkta terimlere ilişkin özellikleri özetleyebilme

    Süreç bileşenleri
    • a) Terimin anlamını çözümler.
    • b) Terim çeşitlerini sınıflandırır.
    • c) Terimleri içlem-kaplam özellikleri açısından yorumlar.

  2. MAN.2.2Önermeleri çözümleyebilme

    Süreç bileşenleri
    • a) Önermelerin nitelik ve niceliklerini belirler.
    • b) Karşı olum/Aristoteles karesi aracılığı ile basit önermelerin parçaları arasındaki ilişkileri belirler.

  3. MAN.2.3Çıkarım çeşitlerini özetleyebilme

    Süreç bileşenleri
    • a) Çıkarımın yapısını çözümler.
    • b) Çıkarım çeşitlerini sınıflandırır.
    • c) Çıkarımları geçerlilikleri açısından yorumlar.

Sitedeki konu anlatımları ve YKS ağırlığı

Anahtar kavramlar

çıkarım · kavram · kıyas · önerme · terim

Kaynak: MEB öğretim programı

3. Ünite16 ders saati · 5 çıktı

Sembolik Mantık

Öğrencilerin Aristotelesçi mantık ile sembolik mantığı temel özellikleri açısından karşılaştırabilmeleri, doğruluk değeri tablosunu çözümleyebilmeleri, önermelerin tutarlılığını, geçerliliğini ve eşdeğerliğini doğruluk değeri tablosu ile denetleyebilmeleri, çıkarımların geçerliliğini doğruluk değeri tablosu ile denetleyebilmeleri ve niceleme mantığını yorumlayabilmeleri amaçlanmaktadır.

Öğrenme çıktıları

  1. MAN.3.1Aristotelesçi mantık ile sembolik mantığı temel özellikleri açısından karşılaştırabilme

    Süreç bileşenleri
    • a) Aristotelesçi mantık ile sembolik mantığa ilişkin temel özellikleri belirler.
    • b) Aristotelesçi mantık ile sembolik mantığın benzer özelliklerini listeler.
    • c) Aristotelesçi mantık ile sembolik mantığın farklı özelliklerini listeler.

  2. MAN.3.2Doğruluk değeri tablosunu çözümleyebilme

    Süreç bileşenleri
    • a) Doğruluk değerleri tablosunun temel unsurlarını belirler.
    • b) Önermelerin doğruluk değerlerini doğruluk değeri tablosuyla belirler.

  3. MAN.3.3Önermelerin tutarlılığını, geçerliliğini ve eşdeğerliğini doğruluk değeri tablosu ile denetleyebilme

    Süreç bileşenleri
    • a) Önermeleri doğruluk değeri tablosuna dönüştürür.
    • b) Tutarlılık, geçerlilik ve eşdeğerlik kurallarını uygular.
    • c) Önermelerin tutarlılığı, geçerliliği ve eşdeğerliği hakkında yargıda bulunur.

  4. MAN.3.4Çıkarımların geçerliliğini doğruluk değeri tablosu ile denetleyebilme

    Süreç bileşenleri
    • a) Çıkarımları doğruluk değeri tablosuna dönüştürür.
    • b) Çıkarım kurallarını uygular.
    • c) Çıkarımların geçerliliği hakkında yargıda bulunur.

  5. MAN.3.5Niceleme mantığını yorumlayabilme

    Süreç bileşenleri
    • a) Niceleme mantığının sembolik ögelerini inceler.
    • b) Günlük dil ifadesini niceleme mantığının formel diline dönüştürür.
    • c) Niceleme mantığının formel dilinde verilen ifadeleri günlük dilde anlamlı bir biçimde yeniden ifade eder.

Sitedeki konu anlatımları ve YKS ağırlığı

Anahtar kavramlar

denetleme · eşdeğerlik · geçerlilik · tutarlılık

Kaynak: MEB öğretim programı

4. Ünite26 ders saati · 6 çıktı

Mantık Çeşitleri ve Uygulamaları

Öğrencilerin mantık ve bilgi alanları arasındaki ilişkiyi yapılandırabilmeleri, mantık çeşitlerini karşılaştırabilmeleri, verilen bir görüşü mantıksal açıdan tartışabilmeleri, ihtiyaçların karşılanmasında ve sorunların çözümünde mantıksal açıdan karar verebilmeleri, akıl yürütme biçimlerini verilen günlük hayat durumlarında uygulayabilmeleri ve örnek metinleri mantıksal açıdan denetleyebilmeleri amaçlanmaktadır.

Öğrenme çıktıları

  1. MAN.4.1. Mantık ve bilgi alanları arasındaki ilişkiyi yapılandırabilme

    Süreç bileşenleri
    • a) Felsefe, matematik, bilim ve teknolojinin konularını ve özelliklerini inceleyerek mantık ile ilişkisini ortaya koyar.
    • b) Mantığın bilgi alanları ile ilişkisini bir bütün olarak ortaya koyar.

  2. MAN.4.2Mantık çeşitlerini karşılaştırabilme

    Süreç bileşenleri
    • a) Mantık çeşitlerinin özelliklerini belirler.
    • b) Mantık çeşitlerinin belirlenen özellikleri üzerinden benzerliklerini listeler.
    • c) Mantık çeşitlerinin belirlenen özellikleri üzerinden farklılıklarını listeler.

  3. MAN.4.3Verilen bir görüşü mantıksal açıdan tartışabilme

    Süreç bileşenleri
    • a) Verilen görüş hakkında mantıksal temellendirme yapar.
    • b) Verilen görüşteki çelişkileri/tutarsızlıkları ve/veya geçersizlikleri tespit eder.
    • c) Verilen görüşleri çürütür veya kabul eder.

  4. MAN.4.4İhtiyaçların karşılanmasında ve sorunların çözümünde mantıksal açıdan karar verebilme

    Süreç bileşenleri
    • a) İhtiyaçların karşılanmasında ve sorunların çözümünde mantıksal açıdan karar vermeyi amaç olarak belirler.
    • b) Karar verme sürecinde bilgi toplar.
    • c) Edindiği bilgilerden hareketle alternatif önermeler oluşturur.
    • ç) Oluşturduğu önermeleri mantıksal açıdan denetler.
    • d) Denetlemeler sonucunda ulaştığı yapıya dayalı seçim yapar.
    • e) Kararının sonuçlarını yansıtır.

  5. MAN.4.5Akıl yürütme biçimlerini verilen günlük hayat durumlarında uygulayabilme

    Süreç bileşenleri
    • a) Parçadan bütüne ilişki kurarak sonuca varır.
    • b) Genelden genele ilişki kurarak akıl yürütür.
    • c) Genelden özele ilişki kurarak akıl yürütür.
    • ç) Özelden özele ilişki kurarak akıl yürütür.

  6. MAN.4.6Örnek metinleri mantıksal açıdan denetleyebilme

    Süreç bileşenleri
    • a) Örnek metinlerde geçen yargıları önermelere dönüştürerek ifade eder.
    • b) Örnek metinlerden elde ettiği önermelere tutarlılık ve geçerlilik kurallarını uygular.
    • c) Tutarlılık ve geçerlilik kuralları bağlamında örnek metinler hakkında yargıda bulunur.

Anahtar kavramlar

paradoks · safsata

Kaynak: MEB öğretim programı

Eski programdan farklar

MEB ders kitaplarını ve programı eski programla karşılaştırdık. YKS'de hâlâ sorulan ama kitapta olmayan başlıkları ayrıca çalışmak gerekir.

  • Sembolik mantık ayrı bir ünite

    Dört ünitenin biri sembolik mantığa ayrılmıştır: eklemler, doğruluk tablosu, tutarlılık, geçerlilik ve eş değerlik. Eski müfredatta sembolik mantık bu ölçüde ayrıntılı sorulmazdı.

  • Niceleme mantığı programa girdi

    ∀ (tüm) ve ∃ (en az bir) simgeleriyle "Bütün F, G'dir" gibi önermeler sembole çevrilir. Sınavda eklemler ve doğruluk tablosu sorulur; niceleme çoğunlukla çıkmaz.

  • Altı mantık çeşidi karşılaştırılır

    İnformel, abdüktif, soru–cevap, temporal, bulanık ve parakonsistent mantık klasik ve sembolik mantıkla kıyaslanır. Program bu karşılaştırmayı ayrı bir öğrenme çıktısı yapar.

  • Kıyasta figür ve mod adları yok

    Kitap kıyas kurallarını orta terimin dağıtılması gibi ilkelerle verir; Barbara gibi adlar geçmez. Aristoteles karesini Aristoteles'in değil sonraki mantıkçıların çizdiği de belirtilir.

  • Günlük hayat ve yapay zekâ bölümü

    Dördüncü ünite paradoksları (Yalancı, Berber, Russell), mantık bulmacalarını, metin denetlemeyi ve makine programlamada mantığı içerir. Bu bölüm sınavdaki mantık-muhakeme sorularına en yakın içeriktir.

Sık sorulan sorular

Mantık dersinin konuları nelerdir?

Maarif modelinde Mantık dersi 4 üniteden oluşur: Mantığın Doğası, Aristotelesçi Mantık, Sembolik Mantık ve Mantık Çeşitleri ve Uygulamaları. Mantık seçmeli bir derstir ve sınıf düzeyi yoktur. Dört üniteden oluşur: mantığın doğası ve tarihi, Aristotelesçi mantık (terim, önerme, kıyas), sembolik mantık (eklemler, doğruluk tablosu, niceleme) ve mantık çeşitleriyle günlük hayattaki uygulamalar.

Mantık dersinde kaç öğrenme çıktısı var?

Programda 17 öğrenme çıktısı ve toplam 68 ders saati var.

Maarif modelinde Mantık dersinin eski programdan nasıl farklı?

Sembolik mantık ayrı bir ünite: Dört ünitenin biri sembolik mantığa ayrılmıştır: eklemler, doğruluk tablosu, tutarlılık, geçerlilik ve eş değerlik. Eski müfredatta sembolik mantık bu ölçüde ayrıntılı sorulmazdı. Niceleme mantığı programa girdi: ∀ (tüm) ve ∃ (en az bir) simgeleriyle "Bütün F, G'dir" gibi önermeler sembole çevrilir. Sınavda eklemler ve doğruluk tablosu sorulur; niceleme çoğunlukla çıkmaz. Altı mantık çeşidi karşılaştırılır: İnformel, abdüktif, soru–cevap, temporal, bulanık ve parakonsistent mantık klasik ve sembolik mantıkla kıyaslanır. Program bu karşılaştırmayı ayrı bir öğrenme çıktısı yapar.

Mantık konuları YKS'de çıkar mı?

Evet. Bu sayfadaki ünitelerle eşlenen 4 konu, ÖSYM'nin son beş sınavında AYT'de 3 soru getirdi. Ünitelerin altında her konunun ayrı ağırlığı yazıyor. Ders kitabında olmayan bazı alt başlıklar YKS'de sorulmaya devam ediyor; bunlar "eski programdan farklar" bölümünde.

Öğrenme çıktıları ve süreç bileşenleri MEB Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programlarından (22 Ekim 2026 tarihinde alındı) resmî ifadeleriyle aktarıldı. Özetler, farklar ve konu eşlemeleri Eğitim Koçu'nun MEB ders kitaplarını incelemesine dayanır.