DENGEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER
Kimyasal Denge Nedir?
Kimyasal denge, bir reaksiyonun ileri ve geri yönlerde aynı hızla gerçekleştiği ve bu nedenle makroskopik olarak değişimin gözlenmediği durumdur. Dengedeki bir reaksiyonda, reaktantların ve ürünlerin konsantrasyonları sabit kalır. Bu durum dinamik denge olarak adlandırılır çünkü moleküler düzeyde reaksiyon her iki yönde de devam etmektedir.
Denge Sabiti
Genel bir reaksiyon için:
Denge sabiti şu şekilde ifade edilir:
Gazlar için kısmi basınçlar kullanıldığında:
Kc ve Kp arasındaki ilişki:
Burada Δn = (ürünlerin mol sayıları toplamı) - (reaktantların mol sayıları toplamı)
Dengeyi Etkileyen Faktörler
Le Chatelier İlkesi, bir dengedeki sisteme dışarıdan bir etki uygulandığında, sistemin bu etkiyi azaltacak yönde tepki vereceğini belirtir. Bu ilke, dengeyi etkileyen faktörleri anlamak için kullanılır.
1. Konsantrasyon Değişimi
Bir dengedeki sistemde reaktant veya ürün konsantrasyonlarının değiştirilmesi, dengeyi etkiler:
- Reaktant eklenmesi: Denge ürünler yönüne kayar (ileri yöne)
- Ürün eklenmesi: Denge reaktantlar yönüne kayar (geri yöne)
- Reaktant çıkarılması: Denge reaktantlar yönüne kayar (geri yöne)
- Ürün çıkarılması: Denge ürünler yönüne kayar (ileri yöne)
Konsantrasyon değişimi denge sabitinin değerini değiştirmez, sadece denge bileşimini değiştirir.
2. Sıcaklık Değişimi
Sıcaklık değişimi, dengeyi ve denge sabitini etkiler:
- Ekzotermik reaksiyonlar (ısı veren): A + B ⇌ C + D + ısı
- Sıcaklık artışı → Denge reaktantlar yönüne kayar (K değeri azalır)
- Sıcaklık azalışı → Denge ürünler yönüne kayar (K değeri artar)
- Endotermik reaksiyonlar (ısı alan): A + B + ısı ⇌ C + D
- Sıcaklık artışı → Denge ürünler yönüne kayar (K değeri artar)
- Sıcaklık azalışı → Denge reaktantlar yönüne kayar (K değeri azalır)
Sıcaklık değişimi, denge sabitinin değerini değiştirir. Bu, dengeyi etkileyen diğer faktörlerden farklıdır.
3. Basınç ve Hacim Değişimi
Gaz halindeki maddeler içeren reaksiyonlarda, basınç veya hacim değişimi dengeyi etkiler:
- Basınç artışı / Hacim azalışı: Denge, mol sayısının azaldığı tarafa kayar
- Basınç azalışı / Hacim artışı: Denge, mol sayısının arttığı tarafa kayar
Eğer reaksiyonda gaz mol sayıları eşitse (Δn = 0), basınç/hacim değişimi dengeyi etkilemez.
4. Katalizör Etkisi
Devamını okumak için üye ol!
Ücretsiz kayıt olarak tüm konu anlatımlarına eriş.