SIVI ÇÖZELTİLER VE ÇÖZÜNÜRLÜK
1. Çözeltiler ve Temel Kavramlar
Çözelti Nedir?
Çözelti, iki veya daha fazla maddenin homojen bir şekilde karışmasıyla oluşan karışımdır. Çözeltiler, çözücü ve çözünen olmak üzere iki temel bileşenden oluşur. Çözeltide miktarı fazla olan bileşen çözücü, çözücü içinde dağılan madde ise çözünen olarak adlandırılır.
Sıvı çözeltiler günlük hayatımızın her alanında karşımıza çıkar. Deniz suyu, kolonya, sirke, meyve suları ve kan gibi biyolojik sıvılar birer çözelti örneğidir. Çözeltilerin en yaygın türü, çözücünün su olduğu sulu çözeltilerdir. Ancak çözücü olarak alkol, benzin, aseton gibi farklı sıvılar da kullanılabilir.
Çözeltilerin Sınıflandırılması
- Fiziksel Durumlarına Göre: Katı, sıvı ve gaz çözeltiler
- Çözünen Miktarına Göre: Seyreltik, derişik, doymuş, aşırı doymuş ve doymamış çözeltiler
- İletkenliklerine Göre: Elektrolit ve elektrolit olmayan çözeltiler
2. Çözünürlük ve Etkileyen Faktörler
Çözünürlük Nedir?
Çözünürlük, belirli bir sıcaklıkta, belirli miktardaki çözücüde çözünebilen madde miktarıdır. Genellikle 100 g çözücüde çözünebilen madde miktarı olarak ifade edilir. Çözünürlük birimi g/100 g çözücü veya mol/L olabilir.
Çözünürlük, maddenin yapısı, sıcaklık, basınç ve ortak iyon etkisi gibi faktörlerden etkilenir. "Benzer benzeri çözer" ilkesi çözünürlüğü anlamada önemlidir. Polar maddeler polar çözücülerde, apolar maddeler ise apolar çözücülerde daha iyi çözünür.
Çözünürlüğü Etkileyen Faktörler
- Sıcaklık: Katıların çözünürlüğü genellikle sıcaklık arttıkça artar (endotermik süreç). Gazların çözünürlüğü ise sıcaklık arttıkça azalır (ekzotermik süreç).
- Basınç: Katı ve sıvı maddelerin çözünürlüğü basınçtan etkilenmez. Gazların çözünürlüğü ise basınç arttıkça artar (Henry Yasası).
- Ortak İyon Etkisi: Çözeltide ortak iyon bulunması, o iyonun çözünürlüğünü azaltır.
- Çözücü ve Çözünenin Yapısı: Polar maddeler polar çözücülerde, apolar maddeler apolar çözücülerde daha iyi çözünür.
Henry Yasası
Bir gazın belirli bir sıcaklıktaki çözünürlüğü, gazın kısmi basıncı ile doğru orantılıdır.
Burada:
- C: Gazın çözünürlüğü
- k: Henry sabiti (sıcaklığa bağlıdır)
- Pgaz: Gazın kısmi basıncı
3. Çözelti Derişimleri ve Hesaplamalar
Derişim Türleri
Çözeltilerin derişimi, çözeltideki çözünen madde miktarının çözelti miktarına oranı olarak tanımlanır. Derişim ifade etmek için farklı yöntemler kullanılabilir:
1. Kütlece Yüzde Derişim (%)
2. Molarite (M)
3. Molalite (m)
4. Mol Kesri (X)
5. Milyonda Bir Kısım (ppm)
Çözelti hazırlarken, çözünme sürecinde hacim değişikliği olabileceğini unutmayın. Bu nedenle, belirli bir hacimde çözelti hazırlarken, önce çözüneni çözerek sonra toplam hacmi ayarlamak gerekir.
4. Çözeltilerin Koligatif Özellikleri
Devamını okumak için üye ol!
Ücretsiz kayıt olarak tüm konu anlatımlarına eriş.