Sulu Çözelti Dengeleri

Sulu çözelti dengeleri, suda gerçekleşen tersinir olayların (suyun iyonlaşması, zayıf asit ve bazların iyonlaşması, az çözünen tuzların çözünme–çökelme dengesi) denge sabitleriyle incelenmesidir. Bu sayfada otoiyonizasyon, asit–baz kuvveti, pH hesapları, tampon, tuz çözeltileri, nötralleşme ve titrasyon, çözünürlük dengesi ve ortak iyon etkisi vardır.

YKS'de bu konu AYT Kimya'nın en çok soru çıkan denge başlığıdır: ÖSYM künyemizde 2018–2025 arasında konuya bağlı 9 soru var (2019'da 2, diğer yıllarda 1). Maarif modelinde konu 11. sınıf 2. temada iki ayrı bölümdür: 2.2 Asit ve baz çözeltilerinde denge (KİM.11.2.6–11.2.12) ve 2.3 Çözünürlük dengesi (KİM.11.2.13–11.2.14).

Maarif kitabında olmayan ama YKS'de sorulan başlıklar: \(K_a \cdot K_b = K_{su}\) ilişkisi, tampon çözeltiler, tuz hidrolizi ve zayıf asit titrasyonu. Bunlar bu sayfada ayrıca belirtilmiştir. Asit–baz tanımları, metal tepkimeleri ve nötralleşme tepkimeleri Asitler ve Bazlar ile Asitlerin ve Bazların Tepkimeleri, tuzların sınıflandırılması Tuzlar sayfasındadır. Denge sabiti ve Le Chatelier bilgisi için Kimyasal Denge ve Dengeyi Etkileyen Faktörler gerekir.

ÖSYM bu konuda ne soruyor?

Soru tipiKünyede nasıl geçiyor?SoruYıllar
Titrasyonkuvvetli bazın HCl ile titrasyonu, titrasyon verisinden yargı, titrasyon eğrisi yorumu, derişim için gerekli nicelikler~42018–2021
Çözünme–çökelme dengesiortak iyon, soğutma ve katı ekleme; FeS ve AgCl'de Kçç ile çözünürlük sıralaması~32019, 2022, 2025
Asit–baz kuvveti ve pHHCl ve HF'nin pH'ından iyonlaşma; NH3'te iyonlaşma yüzdesinden pH~22023, 2024

Bu tablodan çıkan sonuçlar:

  1. 2018–2021 arasında her yıl titrasyon sorusu çıktı; 2022'den sonra çözünürlük ve asit–baz kuvveti öne geçti. 2025'te pH sorusu yok, çözünürlük sorusu var.
  2. Tampon ve tuz hidrolizi künye özetlerinde ayrı bir soru olarak görünmüyor; ama kısa özetler bu başlığı saklayabilir ve YKS kaynakları tamponu kapsar. Bu yüzden anlatılmıştır.
  3. pH hesapları çoğunlukla ihmal yaklaşımıyla ve yuvarlak sayılarla sorulur.

Sınıflandırma künyedeki kısa özetlerden yapıldı; sınırdaki bir soru başka satıra da sayılabilir.

Suyun otoiyonizasyonu ve \(K_{su}\)

Saf su çok az iyonlaşır ve bu olay endotermiktir: \(\mathrm{2H_2O(s) \rightleftharpoons H_3O^+(suda) + OH^-(suda)}\) (kısaca \(\mathrm{H^+}\) yazılır; bir soruda ikisini karıştırma). Denge sabiti suyun iyonlaşma sabitidir; YKS kaynaklarında \(K_w\) ya da \(K_{su}\) olarak geçer.

\[ K_{su} = [\mathrm{H_3O^+}][\mathrm{OH^-}] = 1 \cdot 10^{-14} \quad (25\,^\circ\mathrm{C}) \]

\[ \mathrm{pH} = -\log[\mathrm{H_3O^+}], \qquad \mathrm{pOH} = -\log[\mathrm{OH^-}], \qquad \mathrm{pH} + \mathrm{pOH} = 14 \ (25\,^\circ\mathrm{C}) \]

  • Saf suda her sıcaklıkta \([\mathrm{H_3O^+}] = [\mathrm{OH^-}]\); 25 °C'de ikisi de \(10^{-7}\) M, pH \(= 7\).
  • Su iyonlaşması endotermik olduğundan sıcaklık artınca \(K_{su}\) artar (Le Chatelier). Örneğin 100 °C'de \(K_{su} \approx 5{,}1 \cdot 10^{-13}\)'tür; saf suda \([\mathrm{H_3O^+}] \approx 7{,}2 \cdot 10^{-7}\) M ve pH \(\approx 6{,}1\) olur. Su yine nötrdür, çünkü \([\mathrm{H_3O^+}] = [\mathrm{OH^-}]\). Nötrlük ölçütü pH 7 değil, bu eşitliktir; pH \(+\) pOH \(= 14\) da yalnız 25 °C'de geçerlidir.
  • Çözelti asidik: \([\mathrm{H_3O^+}] \gt [\mathrm{OH^-}]\); bazik: \([\mathrm{H_3O^+}] \lt [\mathrm{OH^-}]\).

Asit ve baz kuvveti: \(K_a\), \(K_b\), iyonlaşma yüzdesi

Maarif kitabı kuvveti iyonlaşma yüzdesiyle tanımlar: \(\dfrac{[\text{iyonlaşan}]}{[\text{başlangıç}]} \cdot 100\). Kuvvetli asit/baz suda %100 iyonlaşır (tek yönlü ok); zayıf asit/baz kısmen iyonlaşır ve denge kurar (\(\rightleftharpoons\)).

KuvvetliZayıf
AsitHCl, HBr, HI, HNO3, HClO4, H2SO4HF, HCN, HNO2, HCOOH, CH3COOH, H2CO3
BazLiOH, NaOH, KOH, Ba(OH)2 (Ca(OH)2 az çözünür, çözünen kısmı tam iyonlaşır)NH3, CH3NH2, C2H5NH2

Zayıf asidin iyonlaşması \(\mathrm{HA + H_2O \rightleftharpoons H_3O^+ + A^-}\) için \(K_a = \dfrac{[\mathrm{H_3O^+}][\mathrm{A^-}]}{[\mathrm{HA}]}\); zayıf bazın iyonlaşması \(\mathrm{B + H_2O \rightleftharpoons BH^+ + OH^-}\) için \(K_b = \dfrac{[\mathrm{BH^+}][\mathrm{OH^-}]}{[\mathrm{B}]}\) (su yazılmaz). Aynı sıcaklık ve derişimde \(K_a\) büyük olan asit daha kuvvetlidir, iyonlaşma yüzdesi büyüktür, pH'ı küçüktür.

Kuvvet ile derişim farklı şeylerdir. "Kuvvetli" iyonlaşma yüzdesine, "derişik" çözünen madde miktarına bakar. Seyreltik HCl kuvvetli, derişik CH3COOH zayıf asittir. Maarif'te yok, YKS'de var: eşlenik asit–baz çiftinde \(K_a \cdot K_b = K_{su}\)'dur; \(\mathrm{CH_3COOH}\) için \(K_a = 1 \cdot 10^{-5}\) ise \(\mathrm{CH_3COO^-}\) için \(K_b = 10^{-14}/10^{-5} = 10^{-9}\)'dur.

pH hesapları

  • Kuvvetli asit: \([\mathrm{H_3O^+}] = z \cdot C_a\) (\(z\): ayrışan \(\mathrm{H^+}\) sayısı); pH \(= -\log[\mathrm{H_3O^+}]\).
  • Kuvvetli baz: \([\mathrm{OH^-}] = z \cdot C_b\); pOH \(= -\log[\mathrm{OH^-}]\), pH \(= 14 - \) pOH.
  • Zayıf asit: \(K_a = \dfrac{x^2}{C_a - x} \approx \dfrac{x^2}{C_a}\), yani \([\mathrm{H_3O^+}] = x = \sqrt{K_a \cdot C_a}\). Zayıf baz: \([\mathrm{OH^-}] = \sqrt{K_b \cdot C_b}\).
  • İyonlaşma yüzdesi \(= \dfrac{x}{C} \cdot 100 \approx \sqrt{\dfrac{K}{C}} \cdot 100\): seyrelince zayıf elektrolitin iyonlaşma yüzdesi artar.

İhmal yaklaşımı \(x\) başlangıç derişiminin %5'inden küçükse geçerlidir. Aşağıda 25 °C'de zayıf asit çözeltilerinde ihmalli ve kesin (ikinci derece denklemin köküyle) çözümler karşılaştırılıyor:

\(C\) ve \(K_a\)pH (ihmalli)pH (kesin)\(x / C\)Sonuç
0,1 M ve \(1 \cdot 10^{-5}\)3,003,00%1,0Yaklaşım geçerli
0,001 M ve \(1 \cdot 10^{-5}\)4,004,02%9,5Sınırda; geçerli değil
0,01 M ve \(1 \cdot 10^{-3}\)2,502,57%27Yaklaşım geçersiz

Kitap ve sınavlar genellikle \(K\) ve \(C\)'yi yaklaşımın geçerli olacağı biçimde (\(K_a = 10^{-5}\), \(C = 0{,}1\)) verir. \(K_a\) yüksek ya da çözelti çok seyrelikse yaklaşım bozulur.

Tampon çözeltiler (Maarif kitabında yok)

Tampon, az miktarda asit ya da baz eklenince pH'ı çok az değişen çözeltidir. Zayıf asit ve eşlenik bazı (ör. \(\mathrm{CH_3COOH}\) ve \(\mathrm{CH_3COONa}\)) ya da zayıf baz ve eşlenik asidi (ör. \(\mathrm{NH_3}\) ve \(\mathrm{NH_4Cl}\)) birlikte bulunur. Eklenen \(\mathrm{H^+}\) bazik bileşen tarafından, eklenen \(\mathrm{OH^-}\) asidik bileşen tarafından tüketilir.

\[ \mathrm{pH} = \mathrm{p}K_a + \log\frac{[\mathrm{A^-}]}{[\mathrm{HA}]} \qquad (\mathrm{p}K_a = -\log K_a) \]

Bazik tamponda aynı biçimde \(\mathrm{pOH} = \mathrm{p}K_b + \log\dfrac{[\mathrm{BH^+}]}{[\mathrm{B}]}\). Oranda derişim yerine mol sayısı da kullanılabilir (hacim sadeleşir). Zayıf asit, kuvvetli bazla kısmen nötralleştirilirse de tampon oluşur: yarı nötralleşmede \([\mathrm{A^-}] = [\mathrm{HA}]\) ve pH \(= \mathrm{p}K_a\).

Tuz çözeltileri ve hidroliz (Maarif kitabında yok)

Tuzun iyonlarından biri suyla tepkime verirse çözelti nötr olmaz. Ayrıntı Tuzlar sayfasındadır; burada pH hesabı için gerekenler var:

Tuzu oluşturanÇözeltiNeden
Kuvvetli asit + kuvvetli baz (NaCl)Nötr (25 °C'de pH 7)İyonlar suyla tepkime vermez
Zayıf asit + kuvvetli baz (CH3COONa)Bazik\(\mathrm{A^- + H_2O \rightleftharpoons HA + OH^-}\)
Kuvvetli asit + zayıf baz (NH4Cl)Asidik\(\mathrm{BH^+ + H_2O \rightleftharpoons B + H_3O^+}\)

Zayıf asidin tuzunda \(\mathrm{A^-}\) bir bazdır: \(K_b = K_{su}/K_a\) ve \([\mathrm{OH^-}] = \sqrt{K_b \cdot C}\). Örnek: 0,1 M \(\mathrm{CH_3COONa}\) (\(K_a = 10^{-5}\)): \(K_b = 10^{-9}\), \([\mathrm{OH^-}] = \sqrt{10^{-9} \cdot 0{,}1} = 10^{-5}\) M, pOH \(= 5\), pH \(= 9\).

Nötralleşme ve titrasyon

Asit ile baz arasındaki nötralleşmede \(\mathrm{H^+ + OH^- \rightarrow H_2O}\) olur. Mol sayıları \(n_{\mathrm{H^+}} = z \cdot M \cdot V\) ve \(n_{\mathrm{OH^-}} = z \cdot M \cdot V\) ile bulunur. Eşitse nötralleşme tamdır (kuvvetli–kuvvetli için 25 °C'de pH 7). Biri fazlaysa, artan iyonun mol sayısı toplam hacme bölünerek derişimi ve pH bulunur.

Titrasyon, derişimi bilinen çözeltiyle (büretten) derişimi bilinmeyeni (erlenmayerde) tepkimeye sokarak bilinmeyen derişimi bulma yöntemidir. Dönüm noktasında:

\[ z_A \cdot M_A \cdot V_A = z_B \cdot M_B \cdot V_B \]

Tek değerlikli asit ve bazda \(M_A V_A = M_B V_B\). Eşdeğerlik noktası teorik, dönüm noktası indikatörün renk değiştirdiği andır; ikisi arasındaki hacim farkı ihmal edilir. İndikatör, renk değiştirdiği pH aralığı eğrinin dik bölgesine düşecek şekilde seçilir (metil kırmızısı 4,2–6,3; bromtimol mavisi 6,0–7,6; fenolftalein 8,2–10,0).

Aşağıdaki şekilde 20 mL 0,10 M asidin 0,10 M NaOH ile titrasyonu var: mavi eğri kuvvetli asit (HCl), kırmızı eğri zayıf asit (\(K_a = 1 \cdot 10^{-5}\)). Kuvvetli asidin başlangıç pH'ı 1, zayıf asidin 3'tür. Kuvvetli asitte eşdeğerlikte pH 7'dir ve eğri çok diktir. Zayıf asitte NaOH eklenince tampon bölgesi oluşur; yarı nötralleşmede (10 mL) pH \(= \mathrm{p}K_a = 5\); eşdeğerlikte (20 mL) çözeltide bazik \(\mathrm{A^-}\) bulunduğundan pH \(\approx\) 8,85 (7'den büyük). Eşdeğerlikten sonra iki eğri de fazla \(\mathrm{OH^-}\) yüzünden aynı çizgiyi izler. Zayıf asit titrasyonu Maarif kitabında yoktur; YKS'de eğri yorumu sorulabilir.

Çözünürlük dengesi

Suda az çözünen iyonik tuzlarda doygun çözeltide dinamik bir denge vardır (çözünme hızı = çökelme hızı): \(\mathrm{AgCl(k) \rightleftharpoons Ag^+(suda) + Cl^-(suda)}\). Denge sabiti çözünürlük çarpımıdır; katı yazılmaz:

\[ K_{\text{çç}} = [\mathrm{Ag^+}][\mathrm{Cl^-}] \]

\(K_{\text{çç}}\) yalnız sıcaklığa bağlıdır. Molekül hâlinde çözünen katıların (glikoz) \(K_{\text{çç}}\)'si yazılmaz.

Molar çözünürlük \(s\) (mol/L), doygun çözeltide 1 L'de çözünen tuzun mol sayısıdır. İyonların derişimi \(s\) ile katsayı çarpımıdır:

Tuz tipiİyonlar\(K_{\text{çç}}\)\(s\)
XY (AgCl, BaSO4)\(s\) ve \(s\)\(s^2\)\(\sqrt{K_{\text{çç}}}\)
XY2 ya da X2Y (CaF2, Ag2SO4)\(s\) ve \(2s\)\(4s^3\)\(\sqrt[3]{K_{\text{çç}}/4}\)
XY3 ya da X3Y\(s\) ve \(3s\)\(27s^4\)\(\sqrt[4]{K_{\text{çç}}/27}\)
X2Y3\(2s\) ve \(3s\)\(108s^5\)\(\sqrt[5]{K_{\text{çç}}/108}\)

Çözünürlükler \(K_{\text{çç}}\) ile yalnız aynı tipteki tuzlar için doğrudan karşılaştırılır (iyon sayısı farklıysa önce \(s\) hesaplanır).

Çözünürlüğü etkileyen faktörler

  • Sıcaklık: endotermik çözünmede (AgCl, BaSO4) sıcaklık artınca \(s\) ve \(K_{\text{çç}}\) artar; ekzotermik çözünmede (Li2CO3) azalır.
  • Ortak iyon etkisi: tuzun iyonlarından birini veren başka bir madde eklenirse denge çökelmeye kayar, \(s\) azalır, \(K_{\text{çç}}\) değişmez. Ortak iyon içermeyen tuz (AgCl çözeltisine NaNO3) etkisizdir. Hesapta ortak iyonun derişimi, tuzdan gelen payı \(s\) küçük olduğundan ihmal edilerek yazılır.
  • Katı eklemek (aynı tuzdan) çözünürlüğü değiştirmez.

Çökelme koşulu için (Maarif kitabında yok) çarpım \(Q_{\text{çç}}\) hesaplanır: \(Q_{\text{çç}} \gt K_{\text{çç}}\) ise çökelme olur, \(Q_{\text{çç}} \lt K_{\text{çç}}\) ise çözelti doymamıştır.

Sık yapılan hatalar ve kavram yanılgıları

  • Zayıf asitte \([\mathrm{H_3O^+}]\)'yı asit derişimine eşitlemek. Zayıf asitte \(\sqrt{K_a C}\) alınır; kuvvetli asitte derişim yeter.
  • Kuvvetli ile derişik asidi karıştırmak. Kuvvet iyonlaşma yüzdesidir, derişim ayrı bir niceliktir.
  • "Nötr = pH 7" demek. 25 °C dışında saf suyun pH'ı 7 değildir; nötrlük \([\mathrm{H_3O^+}] = [\mathrm{OH^-}]\) demektir.
  • Eşdeğerlik noktasında pH'ın hep 7 olduğunu sanmak. Yalnız kuvvetli asit–kuvvetli bazda 7'dir; zayıf asit–kuvvetli bazda 7'den büyüktür.
  • Dönüm noktası ile eşdeğerlik noktasını aynı saymak ve \(z\)'yi (\(\mathrm{Ba(OH)_2}\), \(\mathrm{H_2SO_4}\)) unutmak.
  • Karışımda toplam hacmi kullanmamak. Fazla iyonun derişimi \(n_{fazla}/(V_A + V_B)\)'dir.
  • \(K_{\text{çç}}\) ile çözünürlüğü doğrudan kıyaslamak. İyon sayısı farklıysa \(s\) hesaplanmalıdır.
  • Ortak iyon varken saf sudaki \(s\)'yi kullanmak ya da \(K_{\text{çç}}\)'nin küçüldüğünü sanmak. \(s\) azalır, \(K_{\text{çç}}\) sabittir.
  • Tampon pH'ında oranı ters yazmak (\(\log\dfrac{[\mathrm{HA}]}{[\mathrm{A^-}]}\)).

Çözüm sırası

  1. Maddeyi sınıflandır: kuvvetli mi zayıf mı, asit mi baz mı, tuz mu?
  2. pH sorusunda önce denge ya da tam iyonlaşma denklemini yaz; zayıfsa \(\sqrt{K C}\) (yaklaşım geçerli mi, \(x/C \lt \%5\)?).
  3. Karışım varsa mol sayılarını bul (\(z \cdot M \cdot V\)), tepkimeye göre tüket; kalanın toplam hacimdeki derişimini ya da tampon oranını yaz.
  4. Çözünürlükte tuz tipine göre \(K_{\text{çç}} = \) (katsayılı) \(s\) bağıntısını yaz; ortak iyon varsa ortak iyonun derişimini ihmal etmeden yaz.
  5. Sonucu sına: asit için pH \(\lt 7\), tampon için pH \(\approx \mathrm{p}K_a\), \(K_{\text{çç}}\)'yi geri hesapla.

Çözümlü örnekler

Örnek 1 · Zayıf asit: pH ve iyonlaşma yüzdesi

25 °C'de 0,1 M HA zayıf asit çözeltisinde \(K_a = 1 \cdot 10^{-5}\)'tir. Bu çözeltinin pH'ı ve HA'nın iyonlaşma yüzdesi aşağıdakilerden hangisidir?

A) 1 ve %100
B) 3 ve %1
C) 3 ve %0,1
D) 5 ve %0,01
E) 6 ve %0,001

\(\mathrm{HA + H_2O \rightleftharpoons H_3O^+ + A^-}\); \(K_a = \dfrac{x^2}{0{,}1 - x} \approx \dfrac{x^2}{0{,}1} = 10^{-5}\) ⇒ \(x = \sqrt{10^{-6}} = 10^{-3}\) M. pH \(= 3\). \(x/C = 10^{-3}/0{,}1 = 0{,}01\), yani %1 (\(\lt \%5\), yaklaşım geçerli).

Kesin çözüm: \(x = \dfrac{-10^{-5} + \sqrt{10^{-10} + 4 \cdot 10^{-6}}}{2} = 9{,}95 \cdot 10^{-4}\) M, pH \(= 3{,}002\) ve iyonlaşma %0,995: şık değişmez.

Çeldiriciler: A, asidi kuvvetli sanmaktır (\(\mathrm{pH} = 1\)). C, \(x\)'i 100 ile çarpıp \(C\)'ye bölmeyi unutmaktır (\(10^{-3} \cdot 100 = 0{,}1\)). D, pH'ı \(\mathrm{p}K_a\) almaktır. E, \(x = K_a C\) almaktır.

Cevap: B

🔒

Konunun devamı ücretsiz üyelere açık

Bu konuda 5 çözümlü örnek daha ve konunun püf noktaları seni bekliyor. Ücretsiz üye ol, kaldığın yerden devam et.

  • ✓ Bütün konu anlatımları ve çözümlü örnekler
  • ✓ 20 soruluk test turları; XP, seri ve seviye kaydı
  • ✓ Konu hâkimiyetin ve YKS net tahminin

Kayıt ücretsiz; e-posta ve şifre yeterli.

ÖSYM'de bu konudan çıkan sorular

9 soru · 2018–2025

Soruyu ÖSYM'nin resmî kitapçığında, kendi sayfasında açıp çözebilirsin.

  • 2025 AYT · Fen Bilimleri · 21. soru

    AgCl'nin Kçç'den çözünürlüğü; katı ve ortak iyon eklemenin etkisi

  • 2024 AYT · Fen Bilimleri · 22. soru

    NH3 çözeltisinde iyonlaşma yüzdesinden pH

  • 2023 AYT · Fen Bilimleri · 23. soru

    Eşit derişimli HCl ve HF'nin pH'larından iyonlaşma ve asit kuvveti

  • 2022 AYT · Fen Bilimleri · 22. soru

    FeS'nin saf su ve ortak iyonlu çözeltilerde çözünürlük sıralaması (Kçç)

  • 2021 AYT · Fen Bilimleri · 20. soru

    HCl–NaOH titrasyonunda derişim için gerekli nicelikler

  • 2020 AYT · Fen Bilimleri · 21. soru

    Monoprotik asidin NaOH ile titrasyon eğrisinin yorumu

Kaynak: ÖSYM, YKS (TYT/AYT) temel soru kitapçıkları ve cevap anahtarları. Soruların hakları ÖSYM'ye aittir; burada yalnız künyesi ve kitapçıktaki yeri gösterilir, ücret alınmaz.

Sulu Çözelti Dengeleri: sık sorulan sorular

Sulu Çözelti Dengeleri nedir?

Sulu çözelti dengeleri, suda gerçekleşen tersinir olayların (suyun iyonlaşması, zayıf asit ve bazların iyonlaşması, az çözünen tuzların çözünme–çökelme dengesi) denge sabitleriyle incelenmesidir.

Sulu Çözelti Dengeleri konusunda neler öğrenilir?

Suyun otoiyonizasyonu, pH–pOH, asit/baz kuvveti ve Ka–Kb, tampon çözeltiler, tuz çözeltilerinin asitliği, titrasyon ve çözünme-çökelme dengesi (Kçç).

Sulu Çözelti Dengeleri AYT'de kaç soru çıkıyor?

ÖSYM'nin 2021–2025 arasındaki son 5 sınavda bu konudan AYT'de toplam 5 soru çıktı (yılda ortalama 1; yıllara göre dengeli). Sayılar ÖSYM'nin yayımladığı soru kitapçıklarından tek tek sayıldı.

Sulu Çözelti Dengeleri konusunda en sık yapılan hatalar neler?

  • Zayıf asitte [H⁺]'yı asit derişimine eşit almak; [H⁺] ≈ √(Ka·C) yaklaşımı kullanılır.
  • Ortak iyon varken çözünürlüğü saf sudaki gibi hesaplamak; ortak iyon çözünürlüğü azaltır.
  • Eşdeğerlik noktasında pH'ın hep 7 olduğunu sanmak; zayıf asit–kuvvetli baz titrasyonunda pH 7'den büyüktür.

Sulu Çözelti Dengeleri konusunu çalışmadan önce neleri bilmek gerekir?

Kimyasal Denge: Denge sabiti; Dengeyi Etkileyen Faktörler: Ortak iyon etkisi Le Chatelier ilkesine dayanır; Asitler ve Bazlar: Asit-baz tanımları.

Sulu Çözelti Dengeleri konusunu test et!

Adaptif test ile bu konudaki seviyeni ölç.

Teste Başla