Edatlar (İlgeçler)

Edatlar, tek başlarına anlamı olmayan, ancak isim ve isim soylu kelimelerden sonra gelerek onlarla cümledeki diğer kelimeler arasında anlam ilişkisi kuran sözcüklerdir. Edatlar, Türkçenin yapısı gereği genellikle kendilerinden önceki kelimeye eklenerek kullanılır.

Edatlar, görevlerine göre şu şekilde sınıflandırılabilir:

• Çekim Edatları: gibi, için, kadar, ile, göre, doğru, dek, değin, rağmen, karşı, dolayı vb.
• Kuvvetlendirme Edatları: da/de, bile, dahi, ki, hatta, ise vb.
• Soru Edatları: mı/mi/mu/mü, acaba vb.

Bağlaçlar

Bağlaçlar, tek başlarına anlamları olmayan, eş görevli kelimeleri, kelime gruplarını ve cümleleri birbirine bağlayan sözcüklerdir. Bağlaçlar, bağladıkları öğeler arasında çeşitli anlam ilişkileri kurarlar.

Bağlaçlar, yapılarına göre üçe ayrılır:

• Basit Bağlaçlar: ve, ile, ama, fakat, çünkü, ancak, ya, veya, yahut, ki, de/da, hem, ne vb.
• Türemiş Bağlaçlar: üstelik, yoksa, oysaki, yalnız, ancak vb.
• Öbekleşmiş Bağlaçlar: ne var ki, hem... hem, ya... ya da, ne... ne, gerek... gerekse, ister... ister, hem... hem de, olsun... olsun vb.

Bağlaçlar, işlevlerine göre de sınıflandırılabilir:

• Sıralama Bağlaçları: ve, ile, hem... hem, ne... ne vb.
• Karşıtlık Bağlaçları: ama, fakat, lakin, ancak, oysa, halbuki vb.
• Sebep-Sonuç Bağlaçları: çünkü, bu yüzden, bu nedenle, bu sebeple vb.
• Şart Bağlaçları: eğer, şayet, yeter ki, meğer ki vb.
• Açıklama Bağlaçları: yani, demek ki, nitekim, şöyle ki vb.

Ünlemler

Ünlemler, sevinç, korku, şaşkınlık, acı, öfke gibi duyguları veya doğa seslerini yansıtan sözcüklerdir. Ünlemler, cümle içinde diğer kelimelerle dilbilgisel bağ kurmazlar ve tek başlarına kullanılabilirler.

Ünlemler, yapı bakımından şu şekilde sınıflandırılabilir:

• Asıl Ünlemler: ah, of, vah, eyvah, ay, oh, eh, hey, ey, hah, vay, tüh, yazık, aferin, bravo vb.
• Sonradan Ünlem Olan Kelimeler: Allah Allah, aman, sakın, yeter, imdat, çabuk, dur, yok, haydi vb.
• Seslenme Ünlemleri: ey, hey, ulan, be, yahu vb.
• Yansıma Ünlemler: pat, küt, şırıl şırıl, fokur fokur, çat, güm, şak vb.