TÜRK EDEBİYATINDA NAZIM BİÇİMLERİ VE TÜRLERİ
Türk edebiyatında şiirler, biçim ve tür özellikleri bakımından çeşitlilik gösterir. Şiirin yapısını oluşturan unsurlar, şiirin dış yapısını (biçimini) ve iç yapısını (türünü) belirler. Bu unsurların doğru anlaşılması, şiir incelemelerinde büyük önem taşır.
Nazım Biçimi ve Nazım Türü Arasındaki Fark
Nazım Biçimi: Şiirin dış yapısını oluşturan, şekil özelliklerini belirleyen unsurlardır. Bunlar; ölçü, uyak düzeni, nazım birimi (beyit, dörtlük, bent) ve şiirin bütününe ilişkin yapısal özelliklerdir.
Nazım Türü: Şiirin içeriğini, konusunu, temasını ve işleniş biçimini belirleyen unsurlardır. Şiirin ne anlattığı, hangi duygu ve düşünceleri yansıttığı nazım türünü belirler.
A. TÜRK EDEBİYATINDA NAZIM BİÇİMLERİ
Türk edebiyatında nazım biçimleri, geleneksel olarak üç ana başlık altında incelenir:
1. Halk Edebiyatı Nazım Biçimleri
- Mâni: Genellikle 7'li hece ölçüsüyle yazılan, aaxa uyak düzenine sahip, dört dizeden oluşan nazım biçimidir.
- Koşma: 11'li (bazen 8'li) hece ölçüsüyle yazılan, abab cccb dddb... şeklinde uyaklanan, 3-5 dörtlükten oluşan nazım biçimidir.
- Türkü: Hece ölçüsüyle yazılan, kavuştaklı (nakarat) bir nazım biçimidir.
- Varsağı: Koşmaya benzeyen, daha coşkulu söylenen bir nazım biçimidir.
- Semai: 8'li hece ölçüsüyle yazılan, koşma biçiminde uyaklanan nazım biçimidir.
- Destan: Hece ölçüsüyle yazılan, dörtlüklerden oluşan, uzun nazım biçimidir.
2. Divan Edebiyatı Nazım Biçimleri
- Gazel: Aruz ölçüsüyle yazılan, aa ba ca... şeklinde uyaklanan, 5-15 beyitten oluşan nazım biçimidir.
- Kaside: Aruz ölçüsüyle yazılan, aa ba ca... şeklinde uyaklanan, 30-100 beyit arasında değişen, övgü amacıyla yazılan nazım biçimidir.
- Mesnevi: Aruz ölçüsüyle yazılan, her beyti kendi içinde uyaklı (aa bb cc...), uzun nazım biçimidir.
- Rubai: Aruz ölçüsünün özel bir kalıbıyla yazılan, aaxa uyak düzenine sahip, dört dizeli nazım biçimidir.
- Terkib-i Bent/Terci-i Bent: Aruz ölçüsüyle yazılan, bent adı verilen bölümlerden oluşan nazım biçimleridir.
- Şarkı: Aruz ölçüsüyle yazılan, dörtlükler halinde, nakaratlı bir nazım biçimidir.
- Kıt'a: Aruz ölçüsüyle yazılan, xa xa şeklinde uyaklanan, en az iki beyitten oluşan nazım biçimidir.
- Müstezat: Aruz ölçüsüyle yazılan, her dizeden sonra kısa bir dize eklenen nazım biçimidir.
3. Modern Türk Edebiyatı Nazım Biçimleri
Devamını okumak için üye ol!
Ücretsiz kayıt olarak tüm konu anlatımlarına eriş.