TÜRK EDEBİYATINDA GEÇİŞ DÖNEMİ (1860-1896)
Geçiş Dönemi Nedir?
Türk edebiyatında Geçiş Dönemi, Tanzimat Fermanı'nın ilanından (1839) sonra başlayan ve Batılılaşma hareketlerinin edebiyata yansıdığı, geleneksel Divan edebiyatından modern Batı tarzı edebiyata geçişi ifade eden dönemdir. Bu dönem, yaklaşık olarak 1860-1896 yılları arasını kapsar ve Tanzimat Edebiyatı olarak da adlandırılır.
Geçiş Döneminin Tarihsel Arka Planı
19. yüzyıl, Osmanlı İmparatorluğu'nun siyasi, sosyal ve kültürel yapısında köklü değişimlerin yaşandığı bir dönemdir. Tanzimat Fermanı (1839) ve Islahat Fermanı (1856) gibi reform hareketleriyle başlayan Batılılaşma süreci, edebiyatta da etkisini göstermiştir. Matbaanın yaygınlaşması, gazete ve dergilerin çoğalması, çeviri faaliyetlerinin artması, Fransız Devrimi'nin getirdiği özgürlük, eşitlik ve adalet gibi kavramlar, bu dönem edebiyatının şekillenmesinde önemli rol oynamıştır.
Geçiş Döneminin İki Evresi
- Tanzimat Edebiyatı Birinci Nesil (1860-1880): Şinasi, Namık Kemal, Ziya Paşa ve Ahmet Mithat Efendi gibi yazarlardan oluşur. Toplumsal fayda, vatan sevgisi ve hürriyet gibi temalar ön plandadır.
- Tanzimat Edebiyatı İkinci Nesil (1880-1896): Recaizade Mahmut Ekrem, Abdülhak Hamit Tarhan ve Sami Paşazade Sezai gibi yazarların oluşturduğu bu dönemde sanat için sanat anlayışı benimsenmiş, bireysel konular ön plana çıkmıştır.
Geçiş Döneminin Edebi Özellikleri
Geçiş Dönemi, adından da anlaşılacağı üzere bir köprü görevi görmüştür. Bu dönemde hem Divan edebiyatının izleri görülür hem de Batı edebiyatının etkileri hissedilir. Dönemin yazarları, geleneksel formları kullanırken yeni içerikler ve temalar eklemiş, Batı'dan yeni edebi türleri (roman, tiyatro, makale, deneme) Türk edebiyatına kazandırmışlardır.
Geçiş Dönemi Edebiyatının Temel Özellikleri
- Divan edebiyatından kopuş ve Batı edebiyatına yöneliş
- Edebiyatın toplumsal fayda için kullanılması düşüncesi
- Gazete ve dergilerin yaygınlaşması
- Sade dil kullanma çabası ve halkın anlayabileceği bir edebiyat oluşturma gayreti
- Roman, tiyatro, makale, deneme gibi yeni türlerin edebiyatımıza girmesi
- Vatan, millet, hürriyet, adalet gibi yeni temaların işlenmesi
- Birinci nesilde toplumsal konular, ikinci nesilde bireysel konular
Geçiş Dönemi Edebiyatının Türlere Göre Gelişimi
Devamını okumak için üye ol!
Ücretsiz kayıt olarak tüm konu anlatımlarına eriş.