İSLÂMİ DÖNEM (DİN DÖNEMİ) TÜRK EDEBİYATI
Türklerin İslamiyet'i kabul etmesiyle birlikte Türk edebiyatında yeni bir dönem başlamıştır. Bu dönem, Türk kültür ve edebiyatının İslam medeniyetiyle buluşmasını ve yeni bir kimlik kazanmasını sağlamıştır.
İslami Dönem Türk Edebiyatı Nedir?
İslami Dönem Türk Edebiyatı, Türklerin 10. yüzyıldan itibaren İslamiyet'i kabul etmesiyle başlayan ve 19. yüzyılın ikinci yarısına kadar devam eden edebiyat dönemidir. Bu dönemde Türk edebiyatı, İslam medeniyetinin etkisiyle yeni bir kimlik kazanmış, Arap ve Fars edebiyatlarının etkisi altında gelişmiştir.
İslami Dönem Türk Edebiyatının Tarihsel Gelişimi
İslamiyet'in Türkler arasında yayılması, 10. yüzyılda Karahanlılar döneminde başlamıştır. Türklerin İslamiyet'i kabul etmesiyle birlikte, edebiyatlarında da köklü değişimler meydana gelmiştir. Bu dönemde Türk edebiyatı, İslam medeniyetinin etkisiyle yeni bir yol izlemiştir.
İslami Dönem Türk Edebiyatı, kendi içinde üç ana döneme ayrılır:
- Geçiş Dönemi (11-12. yüzyıllar): İslamiyet'in kabul edildiği ilk dönemdir. Eski Türk kültürü ile İslami kültürün birlikte görüldüğü dönemdir.
- Divan Edebiyatı (13-19. yüzyıllar): Saray çevresinde gelişen, Arap ve Fars edebiyatının etkisinde kalan, belirli kurallara bağlı olan klasik Türk edebiyatıdır.
- Halk Edebiyatı: Halk arasında gelişen, sözlü geleneğe dayanan ve daha çok Türkçe sözcüklerin kullanıldığı edebiyattır.
İslami Dönem Türk Edebiyatının Özellikleri
- Edebiyatta Arapça ve Farsça kelimelerin kullanımı artmıştır.
- Aruz vezni kullanılmaya başlanmıştır.
- İslami kavram ve motifler edebiyata girmiştir.
- Edebiyatta didaktik (öğretici) özellik ön plana çıkmıştır.
- Dil sadeleşmesi yerine, süslü ve sanatlı bir dil tercih edilmiştir.
- Tasavvuf düşüncesi edebiyatta etkili olmuştur.
- Nazım biçimi olarak mesnevi, kaside, gazel, rubai gibi formlar kullanılmıştır.
Geçiş Dönemi Eserleri ve Özellikleri
Geçiş Dönemi, İslamiyet'in Türkler arasında yayılmaya başladığı 11-12. yüzyılları kapsar. Bu dönemde hem İslamiyet öncesi Türk kültürünün izleri hem de yeni kabul edilen İslam dininin etkileri bir arada görülür.
Önemli Geçiş Dönemi Eserleri:
- Kutadgu Bilig (Yusuf Has Hacib): "Mutluluk Veren Bilgi" anlamına gelen, siyasetname türünde yazılmış, İslami Türk edebiyatının ilk eseridir.
- Divan-ı Lügati't-Türk (Kaşgarlı Mahmud): Türkçenin ilk sözlüğüdür. Araplara Türkçeyi öğretmek amacıyla yazılmıştır.
- Atabetü'l-Hakayık (Edip Ahmet Yükneki): Öğüt verici nitelikte, ahlaki bir eserdir.
- Divan-ı Hikmet (Ahmet Yesevi): Tasavvufi şiirlerin toplandığı bir eserdir.
Divan Edebiyatı
Divan Edebiyatı, İslami Dönem Türk Edebiyatı'nın en uzun ve en etkili kolunu oluşturur. 13. yüzyıldan 19. yüzyılın ortalarına kadar devam etmiştir. Saray çevresinde gelişen, belirli kurallara bağlı olan ve Arap-Fars edebiyatının etkisinde kalan bir edebiyattır.
Divan Edebiyatının Özellikleri:
Devamını okumak için üye ol!
Ücretsiz kayıt olarak tüm konu anlatımlarına eriş.