1–14. haftalar
Genden Proteine
- Nükleik Asitlerin Keşfi ve Önemi
- Genetik şifre ve Protein sentezi
ESKİ PROGRAM + MAARİF 122026-2027
12. sınıf biyolojisi bu yıl eski programla okutuluyor. Dört ünite var: Genden Proteine (nükleik asitler, DNA eşlenmesi, protein sentezi, genetik mühendisliği ve biyoteknoloji), Canlılarda Enerji Dönüşümleri (fotosentez, kemosentez, hücresel solunum), Bitki Biyolojisi (yapı, madde taşınması, eşeyli üreme) ve Canlılar ve Çevre (genetik değişimin sürekliliği, yapay seçilim). MEB'in yayımladığı Maarif 12. sınıf programı henüz okutulmuyor; Üreme ve Gen adlı iki temadan oluşuyor.
12. sınıf bu yıl eski programla okuyor. Aşağıdaki sıra, MEB'in 2026-2027 Anadolu lisesi yıllık planından. YKS'ye bu yıl girecek öğrencinin çalışacağı içerik budur.
1–14. haftalar
15–23. haftalar
24–34. haftalar
35–36. haftalar
MEB'in yayımladığı Maarif 12. sınıf programı. Maarif modeli her yıl bir üst sınıfa geçiyor; bu program, bugün 11. sınıfta olan öğrenciler 12. sınıfa geçtiğinde okutulacak.
1. Tema69 ders saati · 10 çıktı
Bu temanın içeriğini canlılarda üremenin önemi ve canlılarda üreme çeşitleri oluşturmaktadır. Tema kapsamında öğrencilerin üremenin canlılar için önemini sorgulamaları, eşeysiz ve eşeyli üreme ile ilgili bilimsel çıkarım yapmaları, hücre döngüsü ve bölünmesini sorgulamaları, çiçeğin kısımları ve görevleriyle ilgili bilimsel gözlem yapmaları ve çimlenmeyi etkileyen faktörleri gözlemleyecekleri deneyler yapmaları amaçlanmaktadır.
BİY.12.1.1Hücre bölünmesinin ve üremenin canlılar için önemini yorumlayabilme
BİY.12.1.2Hücredeki genetik materyalin organizasyonunu çözümleyebilme
BİY.12.1.3Canlılarda hücre döngüsü ve hücre bölünmesini sorgulayabilme
BİY.12.1.4Kromozomlarda ayrılmamanın sonuçlarıyla ilgili bilimsel çıkarım yapabilme
BİY.12.1.5Üreme hücrelerinin oluşum süreci ve yapılarını karşılaştırabilme
BİY.12.1.6Eşeysiz ve eşeyli üreme ile ilgili bilimsel çıkarım yapabilme
BİY.12.1.7Erkek ve dişi üreme sistemlerinin yapısı ve işleyişiyle ilgili bilgi toplayabilme
BİY.12.1.8Embriyonik gelişimle ilgili bilgi toplayabilme
Kapsam sınırı: Embriyonik tabakalardan meydana gelen organlar ve embriyonik indüksiyona değinilmez, fetüsün gelişim evreleri verilmez.
BİY.12.1.9Çiçeğin kısımları ve görevleriyle ilgili bilimsel gözlem yapabilme
BİY.12.1.10Çimlenmeyi etkileyen faktörleri gözlemleyebileceği deney yapabilme
eşeysiz üreme · eşeyli üreme · gametogenez · oogenez · spermatogenez · döllenme · çimlenme · dormansi
Kaynak: MEB öğretim programı
2. Tema69 ders saati · 10 çıktı
Bu temanın içeriğini nükleik asitler, gen ifadesi, kalıtımın temel ilkeleri ve biyoteknolojinin uygulama alanları oluşturmaktadır. Tema kapsamında öğrencilerin nükleik asitlerin yapısını ve canlılıktaki rolünü sorgulamaları, DNA replikasyonunun bilimsel modelini oluşturmaları, genetik bilginin ürüne dönüşüm sürecini çözümlemeleri, genetik yapıdaki değişikliklerin canlı yaşamına etkileri hakkında eleştirel düşünmeleri, kalıtımla ilgili genetik problemleri çözmeleri, eş baskınlık ve çok alellilikle ilgili deney yapmaları, eşeye bağlı kalıtıma ilişkin tümevarımsal akıl yürütmeleri, biyoteknolojinin uygulama alanları hakkında bilgi toplamaları ve biyoteknolojik uygulamaların etik boyutunu eleştirel düşünmeleri amaçlanmaktadır.
BİY.12.2.1Nükleik asitlerin yapısını ve canlılıktaki rolünü sorgulayabilme
BİY.12.2.2DNA replikasyonunun bilimsel modelini oluşturabilme
Kapsam sınırı: Bu süreçte tek zincire bağlanan proteinler, topoizomeraz, helikaz, ligaz enzimlerinin isimleri ve çeşitleri verilmez.
BİY.12.2.3Genetik bilginin ürüne dönüşüm sürecini çözümleyebilme
BİY.12.2.4Genetik yapıdaki değişikliklerin canlı yaşamına etkileri hakkında eleştirel düşünebilme
BİY.12.2.5Mendel kalıtım ilkelerinin geçerli olduğu genetik problemleri çözebilme
BİY.12.2.6Eş baskınlık ve çok alellilikle ilgili deney yapabilme
BİY.12.2.7Eşeye bağlı kalıtıma ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme
BİY.12.2.8Genetik testlerin ve genetik danışmanlığın önemini sorgulayabilme
Kapsam sınırı: Bu süreçte, akraba evliliklerinin otozomal resesif hastalıkların görülme sıklığını artırabileceği ve bu nedenle genetik risklerin belirlenmesinde genetik danışmanlığın kritik bir rol taşıdığı vurgulanır.
BİY.12.2.9Biyoteknolojinin uygulama alanları ile ilgili bilgi toplayabilme
BİY.12.2.10Biyoteknolojik uygulamaların etik boyutunu eleştirel düşünebilme
DNA replikasyonu · gen ifadesi · fenotip · genotip · rekombinant DNA teknolojisi
Kaynak: MEB öğretim programı
MEB'in Anadolu lisesi taslak çerçeve planı, haftada 4 saat. 12. sınıf planı eski programın kazanımlarıyla yazıldı. Okullar planı kendi takvimlerine göre uyarlayabilir.
1. hafta14-18 Eylül
GENDEN PROTEİNE
12.1.1. Nükleik Asitlerin Keşfi ve Önemi
12.1.1.1 Nükleik asitlerin keşif sürecini özetler
2. hafta21-25 Eylül
GENDEN PROTEİNE
12.1.1. Nükleik Asitlerin Keşfi ve Önemi
12.1.1.2 Nükleik asitlerin çeşitlerini ve görevlerini açıklar
3. hafta28 Eylül-2 Ekim
GENDEN PROTEİNE
12.1.1. Nükleik Asitlerin Keşfi ve Önemi
12.1.1.2 Nükleik asitlerin çeşitlerini ve görevlerini açıklar
4. hafta5-9 Ekim
GENDEN PROTEİNE
12.1.1. Nükleik Asitlerin Keşfi ve Önemi
12.1.1.2 Nükleik asitlerin çeşitlerini ve görevlerini açıklar
5. hafta12-16 Ekim
GENDEN PROTEİNE
12.1.1. Nükleik Asitlerin Keşfi ve Önemi
12.1.1.3 Hücredeki genetik materyalin organizasyonunda parça bütün ilişkisi kurar
6. hafta19-23 Ekim
GENDEN PROTEİNE
12.1.1. Nükleik Asitlerin Keşfi ve Önemi
12.1.1.3 Hücredeki genetik materyalin organizasyonunda parça bütün ilişkisi kurar
7. hafta26-30 Ekim
GENDEN PROTEİNE
12.1.1. Nükleik Asitlerin Keşfi ve Önemi
12.1.1.4 DNA' nın kendini eşlemesini açıklar
8. hafta2-6 Kasım
GENDEN PROTEİNE
12.1.2. Genetik şifre ve Protein sentezi
12.1.2.1 Protein sentezinin mekanizmasını açıklar
9. hafta9-13 Kasım
GENDEN PROTEİNE
12.1.2. Genetik şifre ve Protein sentezi
12.1.2.2 Genetik mühendisliği ve biyoteknoloji kavramlarını açıklar
10. hafta23-27 Kasım
GENDEN PROTEİNE
12.1.2. Genetik şifre ve Protein sentezi
12.1.2.3 Genetik mühendisliği ve biyoteknoloji uygulamalarını açıklar
11. hafta30 Kasım-4 Aralık
GENDEN PROTEİNE
12.1.2. Genetik şifre ve Protein sentezi
12.1.2.3 Genetik mühendisliği ve biyoteknoloji uygulamalarını açıklar
12. hafta7-11 Aralık
GENDEN PROTEİNE
12.1.2. Genetik şifre ve Protein sentezi
12.1.2.3 Genetik mühendisliği ve biyoteknoloji uygulamalarını açıklar
13. hafta14-18 Aralık
GENDEN PROTEİNE
12.1.2. Genetik şifre ve Protein sentezi
12.1.2.4 Genetik mühendisliği ve biyoteknoloji uygulamalarının insan hayatına etkisini değerlendiri
14. hafta21-25 Aralık
GENDEN PROTEİNE
12.1.2. Genetik şifre ve Protein sentezi
12.1.2.4 Genetik mühendisliği ve biyoteknoloji uygulamalarının insan hayatına etkisini değerlendiri
15. hafta28 Aralık -1Ocak
CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERi
12.2.1. Canlılık ve Enerji
12.2.1.1 Canlılığın devamı için enerjinin gerekliliğini açıklar
16. hafta4-8 Ocak
CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERi
12.2.1. Canlılık ve Enerji
12.2.1.1 Canlılığın devamı için enerjinin gerekliliğini açıklar
17. hafta11-15 Ocak
CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERi
12.2.2. Fotosentez
12.2.2.1 Fotosentezin canlılar açısından önemini sorgular
18. hafta18-22 Ocak
CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERi
12.2.2. Fotosentez
12.2.2.2 Fotosentez sürecini şema üzerinde açıklar12.2.2.3 Fotosentez hızını etkileyen faktörleri değerlendirir
19. hafta8-12 Şubat
CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERi
12.2.3. Kemosentez
12.2.3.1 Kemosentez olayını açıklar
20. hafta15-19 Şubat
CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERi
12.2.4. Hücresel Solunum
12.2.4.1 Hücresel solunumu açıklar
21. hafta22-26 Şubat
CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERi
12.2.4. Hücresel Solunum
12.2.4.2 Oksijenli solunumda reaksiyona girenler ve reaksiyon sonunda açığa çıkan son ürünlere iliş
22. hafta1-5 Mart
CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERi
12.2.4. Hücresel Solunum
12.2.4.3 Fotosentez ve solunum ilişkisi ile ilgili çıkarımlarda bulunur
23. hafta15-19 Mart
CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERi
12.2.4. Hücresel Solunum
12.2.4.3 Fotosentez ve solunum ilişkisi ile ilgili çıkarımlarda bulunur
24. hafta22-26 Mart
BİTKİ BİYOLOJİSİ
12.3. Bitki Biyolojisi 12.3.1. Bitkilerin Yapısı
12.3.1.1 Çiçekli bir bitkinin temel kısımlarının yapı ve görevlerini açıklar
25. hafta29 Mart-2 Nisan
BİTKİ BİYOLOJİSİ
12.3.1. Bitkilerin Yapısı
12.3.1.1 Çiçekli bir bitkinin temel kısımlarının yapı ve görevlerini açıklar
26. hafta5-9 Nisan
BİTKİ BİYOLOJİSİ
12.3.1. Bitkilerin Yapısı
12.3.1.2 Bitki gelişiminde hormonların etkisini örneklerle açıklar12.3.1.3 Bitki hareketlerini gözlemleyebileceği kontrollü deney yapar
27. hafta12-16 Nisan
BİTKİ BİYOLOJİSİ
12.3.2. Bitkilerde Madde Taşınması
12.3.2.1 Köklerde su ve mineral emilimini açıklar
28. hafta19-23 Nisan
BİTKİ BİYOLOJİSİ
12.3.2. Bitkilerde Madde Taşınması
12.3.2.2 Bitkilerde su ve mineral taşınma mekanizmasını açıklar
29. hafta26-30 Nisan
BİTKİ BİYOLOJİSİ
12.3.2. Bitkilerde Madde Taşınması
12.3.2.3 Bitkilerde fotosentez ürünlerinin taşınma mekanizmasını açıklar
30. hafta3-7 Mayıs
BİTKİ BİYOLOJİSİ
12.3.2. Bitkilerde Madde Taşınması
12.3.2.4 Bitkilerde su ve madde taşınması ile ilgili deney tasarlar
31. hafta10-14 Mayıs
BİTKİ BİYOLOJİSİ
12.3.3. Bitkilerde Eşeyli Üreme
12.3.3.1 Çiçeğin kısımlarını ve bu kısımların görevlerini açıklar
32. hafta17-21 Mayıs
BİTKİ BİYOLOJİSİ
12.3.3. Bitkilerde Eşeyli Üreme
12.3.3.2 Çiçekli bitkilerde döllenmeyi, tohum ve meyvenin oluşumunu açıklar
33. hafta24-28 Mayıs
BİTKİ BİYOLOJİSİ
12.3.3. Bitkilerde Eşeyli Üreme
12.3.3.3 Tohum çimlenmesini gözleyebileceği deney tasarlar12.3.3.4 Dormansi ve çimlenme arasında ilişki kurar
34. hafta31 Mayıs-4 Haziran
BİTKİ BİYOLOJİSİ
12.4. Canlılar ve Çevre
12.4.1.1 Çevre şartlarının genetik değişimlerin sürekliliğine olan etkisini açıklar
35. hafta7-11 Haziran
CANLILAR VE ÇEVRE
12.4. Canlılar ve Çevre
12.4.1.1 Çevre şartlarının genetik değişimlerin sürekliliğine olan etkisini açıklar
36. hafta14-18 Haziran
CANLILAR VE ÇEVRE
12.4. Canlılar ve Çevre
12.4.1.2 Tarım ve hayvancılıkta yapay seçilim uygulamalarına örnekler verir
37. hafta21-25 Haziran
Kaynak: MEB taslak çerçeve planları
Bu yıl okutulan eski programla yayımlanan Maarif programının karşılaştırması.
Fotosentez, kemosentez ve hücresel solunum Maarif'te 10. sınıfa taşındı. Maarif 12. sınıf programında yoktur; bu yılın 12. sınıf planında hâlâ vardır.
Hücre döngüsü, mitoz, mayoz, kromozomlarda ayrılmama, eşeysiz ve eşeyli üreme, üreme sistemleri ve embriyonik gelişim Maarif 12'dedir. Bu yılın 12. sınıf planında yoktur.
Monohibrit, dihibrit ve geri çaprazlama, eş baskınlık, çok alellilik, eşeye bağlı kalıtım, soyağacı, genetik test ve danışmanlık Maarif 12'de Gen temasındadır. Bu yılın 12. sınıf planında yoktur.
Maarif 12'de bitkilerden çiçeğin kısımları, döllenme, tohum ve çimlenme kalır. Bitki yapısı ve madde taşınması 12. sınıf programında geçmez, bitki hormonları 11. sınıfa gider.
Eski planda uygulamalar tek başlıktır. Maarif'te tıp, tarım, bitki doku kültürü, endüstri, çevre ve adli tıp ayrı sayılır; etik ayrı çıktıdır.
Eski plandaki Canlılar ve Çevre ünitesinde çevre şartlarının genetik değişime etkisi ve yapay seçilim işlenir. Maarif 12 programında bu başlıklar yoktur.
12. sınıf biyolojisi bu yıl eski programla okutuluyor. Dört ünite var: Genden Proteine (nükleik asitler, DNA eşlenmesi, protein sentezi, genetik mühendisliği ve biyoteknoloji), Canlılarda Enerji Dönüşümleri (fotosentez, kemosentez, hücresel solunum), Bitki Biyolojisi (yapı, madde taşınması, eşeyli üreme) ve Canlılar ve Çevre (genetik değişimin sürekliliği, yapay seçilim). MEB'in yayımladığı Maarif 12. sınıf programı henüz okutulmuyor; Üreme ve Gen adlı iki temadan oluşuyor. Bu yılın yıllık planındaki başlıklar: Genden Proteine, Canlılarda Enerji Dönüşümleri, Bitki Biyolojisi ve Canlılar ve Çevre.
2026-2027 öğretim yılında 12. sınıf eski programla okuyor; yıllık planlar eski kazanımlarla yazıldı. MEB, Maarif modelinin 12. sınıf Biyoloji programını yayımladı: 2 tema (Üreme ve Gen) ve 20 öğrenme çıktısı. Maarif modeli her yıl bir üst sınıfa geçiyor; bu program, bugün 11. sınıfta olan öğrenciler 12. sınıfa geçtiğinde okutulacak.
Enerji konuları 12. sınıftan çıkıyor: Fotosentez, kemosentez ve hücresel solunum Maarif'te 10. sınıfa taşındı. Maarif 12. sınıf programında yoktur; bu yılın 12. sınıf planında hâlâ vardır. Üreme teması 12. sınıfa geliyor: Hücre döngüsü, mitoz, mayoz, kromozomlarda ayrılmama, eşeysiz ve eşeyli üreme, üreme sistemleri ve embriyonik gelişim Maarif 12'dedir. Bu yılın 12. sınıf planında yoktur. Kalıtım Gen temasına giriyor: Monohibrit, dihibrit ve geri çaprazlama, eş baskınlık, çok alellilik, eşeye bağlı kalıtım, soyağacı, genetik test ve danışmanlık Maarif 12'de Gen temasındadır. Bu yılın 12. sınıf planında yoktur.
Evet. Bu sayfadaki ünitelerle eşlenen 7 konu, ÖSYM'nin son beş sınavında TYT'de yılda ortalama 2 ve AYT'de 4,6 soru getirdi. Ünitelerin altında her konunun ayrı ağırlığı yazıyor. Ders kitabında olmayan bazı alt başlıklar YKS'de sorulmaya devam ediyor; bunlar "eski programdan farklar" bölümünde.
Öğrenme çıktıları ve süreç bileşenleri MEB Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programlarından (22 Ekim 2026 tarihinde alındı) resmî ifadeleriyle aktarıldı. Özetler, farklar ve konu eşlemeleri Eğitim Koçu'nun MEB ders kitaplarını incelemesine dayanır.