1. Ünite54 ders saati · 10 çıktı
Kuvvet ve Hareket
Bu ünitede öğrencilerin serbest düşmeye yönelik matematiksel hesaplamaları yapmaları, matematiksel modelleri ve grafiksel dönüşümleri iki boyutta sabit ivmeli harekete yönelik problem durumlarına çözüm getirmek için kullanabilmeleri, Newton'ın Hareket Yasalarını açıklamaları, bir cisme etki eden kuvvetleri serbest cisim diyagramında göstermeleri, statik ve kinetik sürtünme kuvvetinin bağlı olduğu değişkenleri gözlemleyerek sürtünme kuvvetinin matematiksel modelini oluşturmaları, limit hızı tanımlamaları ve limit hıza ait değişkenleri belirlemeleri, çembersel hareketin temel kavramları arasındaki ilişkileri açıklamaları amaçlanmaktadır.
Öğrenme çıktıları
FİZ.11.1.1Serbest düşme hareketi yapan cisimlerin ivmesine yönelik tümevarımsal akıl yürütebilme
Süreç bileşenleri
- a) Serbest düşme hareketi yapan cisimleri gözlemleyerek ivme ve hız değişimleri arasındaki ilişkiyi bulur.
- b) Serbest düşme hareketi yapan cisimlerin ivmesi hakkında genelleme yapar.
Kapsam sınırı: Yer çekimi ivmesi sabit kabul edilir.
FİZ.11.1.2Serbest düşme hareketi ile ilgili kanıt kullanabilme
Süreç bileşenleri
- a) Serbest düşme hareketi ile ilgili verileri toplayarak kaydeder.
- b) Serbest düşme hareketi ile ilgili veri setleri oluşturur.
- c) Serbest düşme hareketini verilere dayalı olarak açıklar.
Kapsam sınırı: Hareket türü ifade edilirken serbest düşmenin sadece yer çekimi etkisindeki tüm hareketlerin ortak adı olduğu vurgulanır ve ‘’düşey atış hareketi’’ şeklinde hareket türü tanımından kaçınılır.
FİZ.11.1.3İki boyutta sabit ivmeli hareket ile ilgili tümevarımsal akıl yürütebilme
Süreç bileşenleri
- a) İki boyutta sabit ivmeli hareketin bileşenleri ile sabit hızlı ve sabit ivmeli hareket arasındaki ilişkiyi bulur.
- b) İki boyutta sabit ivmeli harekete yönelik genelleme yapar.
Kapsam sınırı: ‘’Yatay atış” ve “eğik atış” şeklinde hareket türü tanımından kaçınılır.
FİZ.11.1.4Newton'ın Hareket Yasaları ile ilgili tümevarımsal akıl yürütebilme
Süreç bileşenleri
- a) Bileşke kuvvet ile cisimlerin hareketi arasındaki ilişkileri keşfeder.
- b) Newton'ın Hareket Yasalarına yönelik genellemeler yapar.
FİZ.11.1.5Newton'ın Hareket Yasalarını serbest cisim diyagramını kullanarak yorumlayabilme
Süreç bileşenleri
- a) Bir cisme etki eden kuvvetleri belirler.
- b) Bir cisme etki eden kuvvetleri serbest cisim diyagramı üzerinde gösterir.
- c) Serbest cisim diyagramını kullanarak Newton'ın Hareket Yasalarını yeniden ifade eder.
Kapsam sınırı: Farklı büyüklükteki ivmeyle hareket eden cisimlerin bir arada olduğu sistemlerle ilgili matematiksel hesaplamalardan kaçınılır.
Kapsam sınırı: Sabit ivmeli hareket ile sınırlı kalınır.
FİZ.11.1.6Statik ve kinetik sürtünme kuvvetlerini karşılaştırabilme
Süreç bileşenleri
- a) Statik ve kinetik sürtünme kuvvetlerine ilişkin özellikleri belirler.
- b) Statik ve kinetik sürtünme kuvvetlerine ilişkin benzerlikleri listeler.
- c) Statik ve kinetik sürtünme kuvvetlerine ilişkin farklılıkları listeler.
FİZ.11.1.7Sürtünme kuvvetinin matematiksel modeline ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme
Süreç bileşenleri
- a) Sürtünme kuvvetinin bağlı olduğu değişkenler arasındaki ilişkiyi keşfederek matematiksel modeline ulaşır.
- b) Farklı veri setleri ile hesaplamalar yaparak sürtünme kuvvetinin matematiksel modelini geneller.
FİZ.11.1.8Limit hızı etkileyen değişkenler ile ilgili bilimsel çıkarım yapabilme
Süreç bileşenleri
- a) Limit hızı etkileyen değişkenleri tanımlar.
- b) Limit hızı etkileyen değişkenlerle ilgili verileri toplayarak kaydeder.
- c) Limit hızı etkileyen değişkenlerle ilgili verileri yorumlayarak değerlendirir.
Kapsam sınırı: Matematiksel modeli ile ilgili örneklerde limit hızın bağlı olduğu değişkenlerin ilişkilerine yönelik yorumlamalarla sınırlı kalınır.
FİZ.11.1.9Düzgün çembersel hareket yapan cisimlerin yörüngeleri ve hız vektörleri hakkında analojik akıl yürütebilme
Süreç bileşenleri
- a) Düzgün çembersel hareket yapan farklı cisimlerin hareketlerini gözlemler.
- b) Düzgün çembersel hareket yapan farklı cisimlerin hareketlerinin özelliklerini tespit eder.
- c) Düzgün çembersel hareket yapan farklı cisimlerin hareketlerinin benzerliklerinden yola çıkarak yörüngeleri ve hız vektörü hakkında çıkarım yapar.
FİZ.11.1.10Düzgün çembersel hareketin değişkenleri arasındaki ilişkilerin matematiksel olarak modellenmesine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme
Süreç bileşenleri
- a) Düzgün çembersel hareketin değişkenlerini keşfederek aralarındaki ilişkileri matematiksel olarak modeller.
- b) Farklı veri setleri ile hesaplamalar yaparak düzgün çembersel hareketin değişkenleri arasındaki ilişkilere yönelik matematiksel modelleri geneller.
Kapsam sınırı: Ray sisteminde çembersel hareketle ilgili matematiksel işlemlerden kaçınılır.
Sitedeki konu anlatımları ve YKS ağırlığı
Anahtar kavramlar
serbest düşme · eylemsizlik · etki-tepki kuvvetleri · serbest cisim diyagramı · sürtünme kuvveti · statik sürtünme kuvveti · kinetik sürtünme kuvveti · limit hız · düzgün çembersel hareket · çizgisel sürat · açısal hız · çizgisel hız · merkezcil ivme · açısal ivme · merkezcil kuvvet
Kaynak: MEB öğretim programı